ลองนึกถึงตอนที่รองเท้าผ้าใบคู่โปรดพัง ส่วนใหญ่มันไม่ได้พังทั้งคู่ พื้นยังดีอยู่เลย แต่หน้าผ้าขาด หรือไม่ก็กลับกัน หน้ายังสวย พื้นสึกจนลื่น
แล้วเราก็ทิ้งมันทั้งคู่ เพราะแยกชิ้นส่วนออกจากกันไม่ได้ ตรงนี้แหละที่ UDRB รองเท้าไม่ใช้กาวของ Daniyar Uderbekov เข้ามาถามคำถามใหม่
Uderbekov เป็นนักออกแบบจากอัลมาตี ประเทศคาซัคสถาน เขาแยกรองเท้าออกเป็นสามชิ้นที่ไม่แตะกาวเลยสักหยด แล้วให้แต่ละชิ้นทำหน้าที่ของตัวเองแยกกัน
กาวคือตัวปัญหาที่ไม่มีใครเห็น
รองเท้าผ้าใบคู่หนึ่งมีชิ้นส่วนหลายสิบชิ้น ทั้งผ้า หนัง โฟม ยาง พลาสติก ยึดติดกันด้วยกาวจนกลายเป็นก้อนเดียว พอถึงเวลาที่มันหมดอายุ ก็ไม่มีใครนั่งแกะแยกวัสดุออกจากกันไหว
UDRB เลยเอากาวออกทั้งหมด พื้นเป็น TPU พิมพ์สามมิติที่รีไซเคิลได้ ปรับรูปทรงกับความนุ่มตามเท้าของแต่ละคนได้ตั้งแต่ตอนพิมพ์ ส่วนที่หุ้มเท้าเป็นถุงหนัง และตัวที่ยึดสองอย่างนี้เข้าด้วยกันคือเชือกปีนเขากับผ้าร่ม ที่ร้อยลอดใต้พื้นแล้วพันวนขึ้นมารอบเท้า
ไม่มีตะเข็บที่ต้องเย็บติดตาย ไม่มีชั้นกาวระหว่างพื้นกับหน้ารองเท้า ทุกอย่างเลยถอดออกมาได้หมด ชิ้นไหนพังก็ซ่อมหรือเปลี่ยนเฉพาะชิ้นนั้น ชิ้นไหนหมดอายุจริง ๆ ก็ส่งไปรีไซเคิลแยกวัสดุได้
ถุงหนังที่ยืมมาจากของเก่าแก่
ส่วนที่เราชอบที่สุดคือถุงหนังชั้นใน มันไม่ได้ถูกคิดขึ้นใหม่ แต่ยืมโครงมาจาก มาห์ซี และ อิชิกิ รองเท้าหนังนิ่มของเอเชียกลางกับคอเคซัส ที่คนใส่กันมานานมาก
ของเดิมมันคือรองเท้าหนังบางที่ใส่อยู่ในบ้านได้ แล้วพอจะออกไปข้างนอกก็สวมชั้นนอกที่แข็งกว่าทับอีกที ระบบสองชั้นแบบนี้มีมาก่อนคำว่าโมดูลาร์หลายร้อยปี
Uderbekov แค่เอาตรรกะเดิมมาวางใหม่ ชั้นในยังเป็นหนัง ระบายอากาศได้ ใส่เดินเฉย ๆ ในบ้านก็ได้ ส่วนชั้นนอกเปลี่ยนจากยางเป็นพื้นพิมพ์สามมิติ
เรื่องแบบนี้ทำให้นึกถึงงานที่ถามใหม่ว่ารองเท้าต้องมีหน้าตายังไงถึงจะเรียกว่ารองเท้า อย่างที่ Noritaka Tatehana ทำรองเท้าที่ไม่มีส้นแต่ยังยืนได้ ต่างกันตรงที่ Tatehana เล่นกับรูปทรง ส่วน Uderbekov เล่นกับวิธีที่ชิ้นส่วนมาเจอกัน
หน้าตาที่ไม่ได้พยายามซ่อนวิธีทำ
พอไม่มีกาว รองเท้าก็ซ่อนอะไรไม่ได้ เชือกที่พันไขว้ไปมาบนหลังเท้าคือโครงสร้างจริง ๆ ไม่ใช่ลายที่แปะไว้ให้ดูเท่ ปลายเชือกที่ห้อยลงมาก็ไม่ได้ถูกเก็บให้เรียบร้อย
สีก็ตรงไปตรงมา พื้นขาว หนังดำ เชือกส้มกับชมพูนีออน มันดูเหมือนของที่ยังอยู่ในขั้นทดลอง ซึ่งก็จริง เพราะโปรเจกต์นี้เพิ่งขยับจากต้นแบบไปสู่การเตรียมผลิตจริง
สิ่งที่ค้างอยู่ในหัวเราคือคำถามว่า ถ้ารองเท้าถอดประกอบได้จริง สิ่งที่เราซื้อคืออะไรกันแน่ ซื้อคู่ หรือซื้อชุดชิ้นส่วนที่จะอยู่กับเราไปเรื่อย ๆ แล้วค่อย ๆ เปลี่ยนทีละชิ้นจนไม่เหลือของเดิมสักชิ้นเดียว
ถึงตอนนั้นมันจะยังนับเป็นคู่เดิมอยู่ไหม
อ้างอิง: designboom และข้อมูลโปรเจกต์ UDRB ของ Daniyar Uderbekov
Photo credit: Daniyar Uderbekov (UDRB)
ของในเว็บที่เข้ากับเรื่องนี้
FINAL V1 SD Holder Keychain (1-Slot) ของชิ้นเล็กที่พิมพ์สามมิติเหมือนกัน และเห็นร่องรอยวิธีทำอยู่บนตัวมันเองแบบไม่ต้องเก็บให้เนียน
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
