ใครที่เคยมี Xbox เครื่องแรกอยู่ที่บ้านคงจำน้ำหนักมันได้ กล่องดำก้อนใหญ่ที่ยกทีต้องใช้สองมือ มีรอยบุ๋มรูปตัว X อยู่บนฝา ตรงกลางเป็นวงกลมสีเขียวใสเหมือนอัญมณีฝังไว้ ตอนนี้ Mattel Brick Shop เอาเครื่องนั้นกลับมาต่อใหม่ด้วยตัวต่อ 3,509 ชิ้น ขนาดเท่าของจริงทุกด้าน
ชุดนี้ออกมาในวาระ 25 ปีของ Xbox ต่อเสร็จแล้วเปิดไม่ติด เล่นเกมไม่ได้ ตั้งไว้เฉย ๆ อย่างเดียว ซึ่งฟังดูแปลก เพราะของต้นแบบเป็นเครื่องเล่นเกม แต่พอคิดอีกที การที่มันเล่นไม่ได้นี่แหละคือประเด็นทั้งหมด
ข้างในไม่ใช่ฮาร์ดดิสก์ แต่เป็นฉากเกม
เครื่องจริงในปี 2001 ข้างในมีฮาร์ดดิสก์กับไดรฟ์ดีวีดี ซึ่งตอนนั้นถือว่าแรงมาก ส่วนเครื่องตัวต่อชุดนี้เปิดฝาออกมาแล้วเจอฉากเกมสามฉาก คือ Halo: Combat Evolved, The Elder Scrolls III: Morrowind และ Psychonauts พร้อมตัวละครจิ๋วอีก 12 ตัว แต่ละฉากถอดออกมาตั้งแยกได้
เราชอบการตัดสินใจตรงนี้มาก คนออกแบบชุดนี้เลือกจะไม่จำลองอะไหล่ข้างใน ทั้งที่ทำได้ และคนสายฮาร์ดแวร์ก็คงชอบด้วย แต่เขาเลือกใส่สิ่งที่คนจำได้จริงลงไปแทน เพราะไม่มีใครคิดถึงฮาร์ดดิสก์ คนคิดถึงฉากแรกที่เดินออกจากยานใน Halo ต่างหาก
จอย Duke ที่คนเคยล้อว่าใหญ่เกินไป
ในชุดมีจอย Duke ให้ต่อด้วย ปุ่มกดได้ ดีแพดกดได้ อนาล็อกโยกได้จริง สำหรับคนที่ไม่ทันยุคนั้น Duke คือจอยที่โดนล้อหนักที่สุดตัวหนึ่งในประวัติศาสตร์เครื่องเกม เพราะมันใหญ่จนคนมือเล็กจับไม่ค่อยถนัด
เรื่องนี้จบลงด้วยการที่ทีมฝั่งญี่ปุ่นทำจอยเล็กกว่าออกมาแทน แล้วรุ่นเล็กนั้นก็กลายเป็นมาตรฐานของทั้งโลกในเวลาต่อมา เป็นบทเรียนเรื่องขนาดมือคนที่ราคาแพงพอสมควร และเป็นเหตุผลว่าทำไมการเอา Duke กลับมาต่อใหม่ถึงตลกดี ของที่เคยถูกนับเป็นความผิดพลาด พอผ่านไป 25 ปีก็กลายเป็นของสะสม
เสียงเปิดเครื่องก็คืองานออกแบบ
ชุดนี้ใส่ไฟกับเสียงมาสี่ชุด รวมถึงเสียงเปิดเครื่องของ Xbox รุ่นแรก อันที่มีแสงเขียวหมุนเข้ามารวมกันเป็นตัว X ใครเคยได้ยินคงนึกออกทันทีโดยไม่ต้องเปิดคลิปฟังซ้ำ
เสียงสั้น ๆ ไม่กี่วินาทีแบบนี้เป็นงานออกแบบที่คนมักลืมนับ ทั้งที่มันฝังอยู่ในหัวคนได้นานกว่าตัวเครื่องเสียอีก เครื่องพัง ขายทิ้ง ย้ายบ้านไปกี่รอบ คนก็ยังจำเสียงนั้นได้
ตัวต่อในฐานะภาษาของการจำ
ช่วงหลังมีของแบบนี้ออกมาเรื่อย ๆ ทั้งเครื่องเกมเก่า กล้อง รถ ไปจนถึงรองเท้า เราเคยเขียนถึง Air Max 95 ที่ถูกแปลเป็นตัวต่อ ไว้ก่อนหน้านี้ ซึ่งคำถามเดียวกันก็โผล่มาอีกในงานชิ้นนี้ คือเราจะแปลของที่มีเส้นโค้งกับผิวเรียบ ให้กลายเป็นก้อนสี่เหลี่ยมได้ยังไงโดยที่คนยังดูออก
คำตอบมักไม่ได้อยู่ที่ความเหมือน แต่อยู่ที่การเลือกว่าจะทิ้งอะไร Xbox เครื่องแรกมีของที่ตัดทิ้งไม่ได้อยู่สองอย่าง คือรอยบุ๋มตัว X บนฝา กับวงกลมเขียวตรงกลาง ที่เหลือเป็นกล่องดำธรรมดา ซึ่งพอเป็นตัวต่อก็ยิ่งง่ายเข้าไปอีก
สีเขียวนั้นก็มีเรื่องของมัน ต้นยุค 2000 เป็นช่วงที่ของอิเล็กทรอนิกส์ชอบใส่พลาสติกใสสีจัดเข้าไปในตัวเครื่อง ทั้งเครื่องเกม เครื่องเล่นซีดี ไปจนถึงคอมพิวเตอร์ ความใสตอนนั้นแปลว่าล้ำ ตอนนี้ความใสแปลว่าคิดถึง คำเดียวกัน สีเดียวกัน แต่ความหมายกลับด้าน
สิ่งที่ชุดนี้ขายจริง ๆ ไม่ใช่เครื่องเกม แต่เป็นเวลาหลายชั่วโมงที่คนคนหนึ่งจะนั่งต่อของที่ตัวเองเคยมี ทีละชิ้น ด้วยมือ ของที่เคยผลิตทีละล้านเครื่องในโรงงาน กลายเป็นของที่ต้องประกอบเองทีละก้อน
คำถามที่ตามมาคือ ของที่เราใช้อยู่ทุกวันนี้ อันไหนหน้าตาแข็งแรงพอที่จะมีคนอยากต่อมันขึ้นมาใหม่ในอีก 25 ปีข้างหน้า
อ้างอิง: Mattel Brick Shop, Pure Xbox, Yanko Design
Photo credit: Mattel Brick Shop
ของบนโต๊ะที่เข้ากับเรื่องนี้
FINAL V1 SD Holder Keychain (1-Slot) ของเล็ก ๆ ที่ทำหน้าที่เก็บความจำเหมือนกัน ต่างกันตรงที่อันนี้ยังใช้งานได้อยู่
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
