รองเท้าคู่หนึ่งตั้งอยู่บนโต๊ะ พื้นด้านหน้าหนาเป็นแท่ง ส่วนด้านหลังที่ควรจะมีส้นกลับว่างเปล่า ไม่มีอะไรรองรับเลย มองยังไงมันก็ควรจะล้ม แต่มันไม่ล้ม
Noritaka Tatehana คือคนทำรองเท้าคู่นั้น เขาเกิดปี 1985 ที่โตเกียว จบจากมหาวิทยาลัยศิลปะโตเกียวเมื่อปี 2010 แล้วเริ่มทำรองเท้าไม่มีส้นตั้งแต่ยังเรียนอยู่ ปีนี้ครบสิบห้าปีของการทำงาน และเดือนกันยายนจะมีนิทรรศการย้อนดูช่วงเวลานั้นทั้งหมด
ต้นทางไม่ใช่ส้นสูงฝรั่ง
คนส่วนใหญ่รู้จักรองเท้าพวกนี้เพราะ Lady Gaga ใส่ แล้วภาพก็วิ่งไปทั่วอินเทอร์เน็ต แต่ที่มาของมันไม่ได้เริ่มจากรันเวย์ มันเริ่มจากเกี๊ยะสูงของโอยรัน หญิงในย่านโคมแดงสมัยเอโดะที่เดินด้วยรองเท้าไม้สูงมาก จนการเดินกลายเป็นการแสดงอย่างหนึ่ง
Tatehana เรียกวิธีคิดของตัวเองว่า Rethink คือหยิบของในวัฒนธรรมญี่ปุ่นมาถามใหม่ว่า ถ้ามันเกิดในวันนี้มันจะหน้าตายังไง ไม่ใช่การอนุรักษ์ ไม่ใช่การทำของเก่าให้ดูใหม่ แต่คือการเอาตรรกะเดิมมาเดินต่อ
ผลลัพธ์คือรองเท้าที่คนใส่ต้องยืนด้วยปลายเท้ากับส่วนหน้าของฝ่าเท้าเกือบทั้งหมด น้ำหนักตัวถูกย้ายไปข้างหน้าจนท่าเดินเปลี่ยนไปเลย มันไม่ใช่รองเท้าที่ทำให้สบายขึ้น แต่เป็นรองเท้าที่เปลี่ยนวิธีที่ร่างกายอยู่บนพื้น
เขาทำเองทั้งคู่
สิ่งที่นิทรรศการรอบนี้ตั้งใจโชว์ไม่ใช่ผลงานสำเร็จรูปอย่างเดียว แต่คือมือที่ทำมัน มีการเอาเครื่องมือทำรองเท้าที่เขาใช้จริงมาวางให้ดูด้วย บางชิ้นเป็นของศตวรรษที่ 19 บางชิ้นเป็นของที่ผลิตในยุคเรา ปนกันอยู่บนโต๊ะเดียว
ตรงนี้แหละที่เราว่าดูสนุกกว่ารูปรองเท้าสวย ๆ เพราะมันบอกว่าเขาไม่ได้เป็นดีไซเนอร์ที่ส่งแบบให้โรงงาน เขาเป็นคนที่นั่งตอกอยู่กับหนังจริง ๆ และวิธีทำงานแบบนี้กินเวลาต่อคู่มหาศาล
งานของเขาไม่ได้มีแค่รองเท้าด้วย มีภาพพิมพ์แกะไม้ มีประติมากรรม มีงานจัดวาง และมีภาพเขียนขนาดใหญ่ที่สีสดจนดูเหมือนของเล่น
ภาพชุดนี้เป็นดวงอาทิตย์แหวกเมฆ ใช้สีชมพูฟ้าเหลืองแบบที่เจอในการ์ตูนมากกว่าในหอศิลป์ มีสายฟ้ากับประกายดาวเติมเข้าไปอีก แล้วก็ยังเป็นเรื่องเดียวกับรองเท้านั่นแหละ คือเอาสัญลักษณ์ที่คนเห็นจนชินมาวาดใหม่ด้วยภาษาของวันนี้
เราเคยเขียนถึง En Iwamura ที่หยิบรูปทรงยุคโจมงมาปั้นเป็นหัวขนาดเท่าคนกอด ซึ่งเป็นการเล่นกับของเก่าคนละแบบ แต่คำถามตั้งต้นคล้ายกัน คือของเก่าจะยังพูดกับคนตอนนี้ได้ไหม ถ้าเราไม่ทำให้มันเป็นของในตู้กระจก
นิทรรศการ Rethink ที่ว่าจัดที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะโจชิบิ ในมหาวิทยาลัยศิลปะและการออกแบบโจชิบิ วันที่ 10 กันยายนถึง 6 ตุลาคม 2026 เข้าฟรี พร้อมกันนั้นมีอีกงานชื่อ Venus ที่ Joshibi SPACE 1900 จัดถึง 30 กันยายน เป็นภาพเหมือนขนาดใหญ่ที่เอาแบบฉบับของเทพีวีนัสมาเล่าใหม่ ส่วน Tatehana เองก็เป็นอาจารย์พิเศษของที่นี่มาตั้งแต่ปี 2019
งานของเขาอยู่ในคอลเลกชันของ The Metropolitan Museum of Art, Victoria and Albert Museum และพิพิธภัณฑ์หัตถกรรมแห่งชาติของญี่ปุ่นแล้ว ซึ่งแปลว่ารองเท้าที่คนเคยมองว่าเป็นของแปลกบนพรมแดง ตอนนี้ถูกนับเป็นงานที่ต้องเก็บไว้
สิ่งที่ค้างอยู่ในหัวเราคือ ของที่ยืนอยู่ได้ทั้งที่ดูเหมือนควรจะล้ม มันบอกอะไรกับคนดูบ้าง อาจจะแค่ว่าเรามั่นใจในสิ่งที่เราคิดว่ารู้เกินไปหน่อย
อ้างอิง: PR TIMES · NORITAKA TATEHANA K.K.
ช่องทางศิลปิน: noritakatatehana.com
Photo credit: Noritaka Tatehana via PR TIMES
ของชิ้นเล็กจากร้านในเว็บ
Daydream Ring Black Cat ของชิ้นเล็กที่คนทำนั่งขึ้นรูปเองทีละวง คนละสเกลกับรองเท้าในเรื่องนี้ แต่เป็นวิธีทำงานแบบเดียวกัน
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
