คืนวันที่ 16 กันยายน ที่ร้าน Lalyn ในนิวยอร์ก มีช่วงหนึ่งที่ทุกคนในร้านก้มหน้าดูโทรศัพท์ตัวเองพร้อมกัน ไม่ใช่เพราะเบื่อ แต่เพราะหนังสั้นที่ทำมาเพื่อคืนนั้นฉายอยู่บนจอเล็กๆ ในมือแต่ละคน ค็อกเทลยังอยู่ข้างจาน แล้วอีกไม่กี่นาทีถัดมา นางแบบก็เดินออกมาจากซุ้มประตูโค้งท้ายร้าน ผ่านโต๊ะที่คนเพิ่งกินเสร็จ
นี่คือคืนเปิดของ Tom Yum Week 2026 เทศกาลปีแรกที่ Tom Yum Labs กับ EveryThai สองแพลตฟอร์มใต้ร่ม Thai Thai Thai Universe ชวนร้านอาหาร เชฟ ศิลปิน นักออกแบบ คนทำหนัง และสตูดิโอกว่า 30 รายจากไทยและนิวยอร์ก มาทำงานด้วยกันเป็น 17 โปรเจกต์กระจายทั่วเมือง ระหว่าง 16 ถึง 30 กันยายน
ทุกโปรเจกต์มีจุดตั้งต้นเดียวกัน คืออาหารหนึ่งจาน
ยำ ในฐานะกริยา
ธีมของปีแรกเขียนไว้ตรงๆ ว่า YUM YUM YUM ซึ่งเราชอบตรงที่มันไม่ได้หมายถึงเมนู แต่หมายถึงท่าทาง คำว่ายำในภาษาไทยคือการเอาของหลายอย่างมาคลุก ทั้งของที่เข้ากันอยู่แล้ว ของที่ต่างกัน และของที่ดูยังไงก็ไม่น่าจะอยู่จานเดียวกันได้ แล้วปล่อยให้รสมันไปทำงานกันเอง
ทีมงานสรุปเป็นสี่คำ mix, layer, collide, tinker เอาของที่มีอยู่แล้วมาวางข้างกัน เอาของที่ไม่เข้ากันมาชนกัน ขยับ คลุก เปลี่ยน แล้วดูว่ามีอะไรใหม่โผล่ออกมาไหม
สิ่งที่พวกเขาย้ำอยู่หลายครั้งในเอกสารคือ นี่ไม่ใช่การเอางานศิลปะไปแขวนในร้านอาหารแล้วเรียกว่า collaboration คำถามที่สนใจจริงๆ คือ พอเชฟ ร้าน และศิลปินได้ลองคิดอะไรด้วยกัน โดยเริ่มจากจานตรงหน้า มันจะพาไปถึงไหนได้บ้าง บางงานจบที่จาน บางงานไหลต่อไปเป็นหนัง เสียง เซรามิก เสื้อผ้า สิ่งพิมพ์ AR หรือการแสดงสด
คืนแรก: กิน ดู ดื่ม เดิน ในจังหวะเดียว
โปรเจกต์เปิดเทศกาลชื่อ KLOH-m หรือ เคลิ้ม เป็นงานที่ Lalyn ทำร่วมกับ TAKARA WONG Studios และผู้กำกับ Art Parnitudom แต่ละคนหยิบบรรยากาศและรสชาติของร้านไปตีความในภาษาที่ตัวเองถนัด เชฟตีความเป็นชุดชิม บาร์ตีความเป็นค็อกเทล Art ตีความเป็นหนัง แล้ว TAKARA WONG ตีความเป็นคอลเลกชัน Spring / Summer 2027
ที่ต่างจากงานเปิดตัวทั่วไปคือลำดับ ปกติแฟชั่นโชว์ก็โชว์ หนังก็ฉาย อาหารก็เสิร์ฟ แยกกันเป็นคนละกิจกรรม แต่คืนนี้ทั้งหมดถูกวางเรียงต่อกันในค่ำคืนเดียว เริ่มจากค็อกเทลกับชุดชิม ต่อด้วยหนังบนโทรศัพท์ของตัวเอง แล้วปิดด้วยรันเวย์ที่ใช้ทางเดินระหว่างโต๊ะเป็นเวที
ในรูปจะเห็นว่าพื้นร้านยังเป็นพื้นร้าน โต๊ะยังเป็นโต๊ะ ไม่มีใครรื้อผนังหรือปูพรมยาว แสงจากซุ้มประตูโค้งสีฟ้าเย็นๆ ทำหน้าที่แทนแบ็กดรอป แล้วเสื้อผ้าก็เดินผ่านแขกที่ยังถือแก้วอยู่ในมือ งานไม่ได้บอกว่าควรรู้สึกอะไร มันแค่ปล่อยให้รส ภาพเคลื่อนไหว เสื้อผ้า แสง เสียง ซ้อนกันไปเอง
อีก 16 จุดที่เหลือ
คืนที่ Lalyn เป็นแค่ตัวอย่างแรก ตลอดสองสัปดาห์อีก 16 โปรเจกต์จะทยอยเปิดตามร้านต่างๆ ซึ่งแต่ละที่ยำกันคนละแบบ ไม่ได้ใช้สูตรเดียวกัน
ที่ Samyan ผัดไทยกลายเป็นเรื่องของการเลือก คนกินได้เครื่องปรุงมาชุดหนึ่งที่ศิลปินออกแบบ แล้วต้องเป็นคนตัดสินรสสุดท้ายเอง มีวิดีโอกับสิ่งพิมพ์ประกอบ ที่ Valla Table ข้าวยำปูจะยังไม่เสร็จจนกว่าคนกินจะลงมือคลุกเอง ส่วน Zabb PuTawn เอาเซ็ตอาหารเหนือกับอีสานในวาระครบสิบปีไปวางบนกระดาษปูโต๊ะที่เป็นงานเซรามิกโคบอลต์ร่วมสมัย
บางร้านใช้เทศกาลเป็นข้ออ้างทำเมนูใหม่ ซอร์เบต์ต้มยำ ข้าวจี่ย่างถ่านกับลาบวากิว หรือต้มยำกุ้งที่ถูกตีความใหม่ทั้งชุด ในรายชื่อบนโปสเตอร์มีทั้ง Kru, Narkara, Saolea, Skyice, Yakuni, Sala Thai, Sea Thai, Thai Pavilion, Charoen Krung, Kati Thai Cuisine, Dock Asian Eatery, Godunk Thai Street Food ไปจนถึง Gigi Curry and Noodle Bar
ที่เราชอบคือทีมงานตั้งใจไม่ย่อทั้ง 17 งานให้เป็นภาพเดียว แต่จะทยอยเล่าเบื้องหลังทีละโปรเจกต์ผ่านช่องทางของ Tom Yum Week และ EveryThai ให้แต่ละ collaboration มีพื้นที่ของตัวเอง เหมือนกับที่ Anna Condo เสิร์ฟงานเป็นจานๆ มากกว่าเสิร์ฟทีเดียวเป็นบุฟเฟต์
ภัณฑารักษ์เขียนไว้ประโยคหนึ่งว่า ร้านอาหารเป็นพื้นที่ทางวัฒนธรรมอยู่แล้วโดยธรรมชาติ เทศกาลนี้แค่ลองเปิดมันออกอีกนิด แล้วถามว่านอกจากกิน เราจะดู ฟัง คิด เล่น หรือคุยอะไรจากอาหารหนึ่งจานได้อีกบ้าง
คำถามนั้นยังไม่มีคำตอบ และคงไม่ได้มีคำตอบเดียว เพราะสิ่งที่พวกเขาเลือกทำไม่ใช่งานใหญ่ชิ้นเดียวกลางเมือง แต่คือจุดเล็กๆ 17 จุด ที่แต่ละจุดตอบไม่เหมือนกัน
ข้อมูลและภาพจาก press kit ของ Tom Yum Labs · Instagram @tomyumlabs · รายละเอียดเมนู ราคา และเวลาของแต่ละร้านอยู่ที่ TomYumWeek.com
Photo credit: Attreo, Nika และ Alexsander Gurman สำหรับ Tom Yum Labs (รีทัชโดย Natcha W.) · โปสเตอร์: Tom Yum Labs
ชามใบหนึ่งที่เข้ากับเรื่องนี้
Sunny Scallop Bowl ชามขอบหยักจากร้าน workspace.ss ใน Portjolio ใบเดียวที่พอจะรับข้าวยำ ผัดไทย หรืออะไรก็ตามที่เราอยากลองคลุกเองที่บ้าน
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
