มีรูปขาวดำอยู่รูปหนึ่ง ผู้ชายคนหนึ่งยืนบนบันไดพาด เอื้อมมือขึ้นไปเขียนชื่อเรือลงบนตัวเรือที่เพิ่งทาสีเสร็จ
ข้างๆ ชื่อมีเลขกำกับว่า No.102 ตัวอักษรเป็นฮันกึลที่เขียนด้วยแปรง หนาบางไม่เท่ากัน ปลายเส้นสะบัด
คนที่ถือแปรงชื่อ Choi Seungho เขาเขียนชื่อเรือกับป้ายที่อู่ต่อเรือชิลซองในเมืองซกโช ประเทศเกาหลีใต้ มาหลายสิบปี
ทุกวันนี้ลายมือของเขากลายเป็นฟอนต์ ชื่อ Sandoll Chilseong Shipyard
อู่ที่เลิกต่อเรือแล้ว
อู่ชิลซองเปิดปี 1952 ตอนที่สงครามเกาหลียังไม่จบ เป็นกิจการครอบครัวที่ทำเรือประมงส่งต่อกันมาหลายรุ่น
พอถึงปี 2017 Choi Yoonseong ลูกหลานรุ่นที่สาม กับ Baek Eunjeong ตัดสินใจไม่ปิดมันทิ้ง แต่เปลี่ยนเป็นพื้นที่ทางวัฒนธรรมแทน มีคาเฟ่ มีที่จัดนิทรรศการ มีสนามเด็กเล่น
ปัญหาของการเปลี่ยนแบบนี้คือ พอหน้าที่เดิมหายไป ตัวตนมักหายตามไปด้วย ที่เหลือมักเป็นแค่โครงเหล็กสวยๆ ที่เอาไว้ถ่ายรูป
สิ่งที่พวกเขาเลือกเก็บไว้คือลายมือของพ่อ
Sandoll โรงหล่อฟอนต์ของเกาหลี ให้ Kang Jooyeon กับ Yooseong Jin เป็นคนทำ งานออกมาในปี 2019 และ Florence Fu หยิบไปเขียนถึงใน Typographica
ทำไมกล่องมันเอียง
ตรงนี้ต้องเล่าเรื่องฮันกึลก่อนนิดหนึ่ง
ฮันกึลไม่ได้เรียงตัวอักษรต่อกันเป็นแถวแบบภาษาอังกฤษ แต่เอาพยัญชนะกับสระมาประกอบกันเป็นบล็อกหนึ่งพยางค์ แล้วค่อยเอาบล็อกไปเรียงกัน คล้ายการซ้อนตัวอักษรไทยบนล่าง แต่เป็นระบบกว่านั้นมาก
ฟอนต์ฮันกึลส่วนใหญ่จับบล็อกพวกนี้ยัดลงในกรอบสี่เหลี่ยมจัตุรัส ทุกพยางค์กว้างเท่ากัน สูงเท่ากัน เรียงแล้วเป็นตารางเป๊ะ
ตัวนี้ไม่ใช่ บล็อกของมันเป็นข้าวหลามตัด กว้างที่สุดตรงกลาง แล้วสอบเข้าทั้งบนและล่าง
ฟังดูเป็นรายละเอียดเล็กมาก แต่มันคือเหตุผลที่ฟอนต์นี้ยังรู้สึกเหมือนลายมือ
เวลาคนเขียนแปรงลงบนเหล็กโค้งๆ ของตัวเรือ มือมันไม่ได้เดินอยู่ในตาราง น้ำหนักมันลงตรงกลางแล้วเบาที่ปลาย รูปทรงข้าวหลามตัดคือร่องรอยของท่าทางนั้น ไม่ใช่การตกแต่งให้ดูเก๋
เส้นที่ยังเห็นขนแปรง
รายละเอียดอื่นก็ไปทางเดียวกัน ปลายเส้นเรียวแบบขนแปรงที่ถูกใช้จนบาน เนื้อเส้นทึบแต่ยังเห็นความชื้นของหมึก ความหนาบางต่างกันชัดตามทิศที่แปรงหมุน
แล้วพยัญชนะบางตัวก็เปลี่ยนรูปตามตำแหน่งที่มันไปอยู่ ตัว ㄴ ㄹ ㅜ ไม่ได้หน้าตาเหมือนเดิมทุกครั้ง มันขยับตามว่าอยู่บน อยู่ล่าง หรืออยู่ข้าง
Fu เขียนไว้ประมาณว่า ลายมือของ Choi สร้างความรู้สึกของสถานที่และตัวตนขึ้นมาจริงๆ และสิ่งที่ Sandoll ทำคือพาพื้นที่นั้นเดินต่อไปข้างหน้า
อีกอย่างที่เราชอบคือ Sandoll บอกตรงๆ ว่าควรใช้ฟอนต์นี้ที่ขนาด 24 พอยต์ขึ้นไป เพราะต่ำกว่านั้นรายละเอียดของแปรงจะหายหมด
เป็นการยอมรับว่าฟอนต์ตัวนี้ไม่ได้ทำมาเรียงเนื้อความยาว มันทำมาเป็นป้าย เหมือนที่มันเคยเป็น
เรื่องการเก็บตัวอักษรเก่าของเอเชียเอาไว้ในรูปดิจิทัล เราเคยเขียนถึง ฟอนต์ Shaken ที่ Morisawa ทยอยทำใหม่ ไว้อีกเคสหนึ่ง
สิ่งที่ค้างอยู่ในหัวคือ ป้ายพวกนี้ตอนที่มันยังทำงานอยู่ ไม่มีใครคิดว่ามันเป็นงานออกแบบ มันเป็นแค่ชื่อเรือที่ต้องเขียนให้อ่านออกก่อนเรือลงน้ำ
มันกลายเป็นฟอนต์ตอนที่อู่เลิกต่อเรือแล้ว
อ้างอิง: Typographica (รีวิวโดย Florence Fu), Sandoll
Photo credit: Sandoll via Typographica
ชวนดูของในเว็บ
โปสการ์ด Floral Childlike Art ลายเส้นที่ยังเห็นว่ามือคนลากมา ไม่ได้ถูกจัดให้เท่ากันทุกเส้น
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
