ขายของออนไลน์ต้องเสียภาษีไหม? คำถามนี้โผล่มาแทบทุกครั้งที่เพื่อนๆ เริ่มขายงานได้จริง พอออเดอร์แรกเข้า เงินก้อนแรกโอนเข้าบัญชี ความดีใจจะอยู่ได้ประมาณสองวัน แล้วก็จะเริ่มมีเสียงในหัวว่า "เดี๋ยวนะ แบบนี้ต้องยื่นภาษีด้วยหรือเปล่า"

เราขอบอกตรงๆ ก่อนเลยว่าบทความนี้ไม่ได้มาคำนวณภาษีให้ และจะไม่ฟันธงตัวเลข อัตรา หรือเกณฑ์อะไรทั้งนั้น เพราะเรื่องพวกนี้เปลี่ยนได้ทุกปี และขึ้นกับสถานการณ์ของแต่ละคน (มีงานประจำไหม ขายของอย่างเดียวหรือรับวาดด้วย ขายในนามบุคคลหรือบริษัท) แหล่งที่ตอบได้ถูกต้องที่สุดคือกรมสรรพากร

สิ่งที่เราทำได้คือเล่าว่าคนขายงานออนไลน์ควรรู้อะไรบ้าง ต้องไปหาคำไหนต่อ และควรเก็บข้อมูลอะไรไว้ตั้งแต่วันแรก ซึ่งข้อหลังนี่แหละที่คนส่วนใหญ่พลาดกัน พอถึงเวลายื่นจริงแล้วหาตัวเลขของตัวเองไม่เจอ

ขายของออนไลน์ เสียภาษีไหม ตอบสั้นๆ ก่อน

รายได้จากการขายงาน ไม่ว่าจะขายผ่านเว็บ ผ่าน IG หรือขายที่บูทในงานอีเวนต์ ถือเป็นเงินได้ที่ต้องเอาไปรวมตอนยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเหมือนรายได้อื่นๆ ส่วนจะต้องจ่ายภาษีจริงเท่าไหร่ หรือสุดท้ายไม่ต้องจ่ายเลย อันนี้ขึ้นกับรายได้ทั้งปี ค่าใช้จ่ายที่หักได้ และค่าลดหย่อนของแต่ละคน

เรื่องที่คนชอบเข้าใจผิดคือคิดว่า "ขายได้นิดเดียว ไม่ต้องยื่นหรอก" สองคำนี้คนละเรื่องกันนะ การยื่นแบบกับการต้องจ่ายภาษีไม่ใช่สิ่งเดียวกัน บางคนต้องยื่นแต่คำนวณออกมาแล้วไม่ต้องจ่ายสักบาท เกณฑ์ว่าใครต้องยื่นบ้างมีเขียนไว้ที่เว็บกรมสรรพากร ไปเช็กตัวเลขของปีที่ยื่นจริงจะชัวร์กว่าฟังต่อกันมา

คำที่ควรเอาไปค้นต่อ

  • เงินได้พึงประเมิน คือรายได้ที่ต้องเอามาคิดภาษี กฎหมายแบ่งไว้หลายประเภท
  • ภ.ง.ด.90 กับ ภ.ง.ด.91 แบบยื่นภาษีประจำปีของบุคคลธรรมดา ใช้คนละแบบตามว่าเรามีรายได้จากเงินเดือนอย่างเดียวหรือมีรายได้ทางอื่นด้วย
  • ภ.ง.ด.94 แบบยื่นครึ่งปี ใช้กับเงินได้บางประเภท ลองเช็กว่ารายได้จากการขายของของเราเข้าข่ายไหม

ขายงานกับรับวาด อาจนับเป็นเงินได้คนละประเภท

เรื่องนี้สำคัญกับคนทำงานสร้างสรรค์มาก เพราะหลายร้านทำทั้งสองอย่าง ขาย art print ขายสติกเกอร์ แล้วก็เปิดคิวรับวาดคอมมิชชันไปด้วย ในมุมภาษี การขายของที่ทำเสร็จแล้วกับการรับจ้างทำงานตามสั่ง อาจถูกจัดเป็นเงินได้คนละประเภท และแต่ละประเภทก็มีวิธีหักค่าใช้จ่ายไม่เหมือนกัน

เราไม่ขอฟันธงว่างานของเพื่อนๆ เข้าประเภทไหน เพราะมีรายละเอียดเยอะจริง (งานวาดที่ส่งเป็นไฟล์ งานวาดที่ส่งเป็นภาพจริง งานออกแบบที่ขายสิทธิ์ให้แบรนด์ อาจตีความต่างกันได้) ทางที่ดีคือโทรถามสายด่วนกรมสรรพากร 1161 หรือเดินไปถามที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ใกล้บ้าน เล่าให้เขาฟังว่าเราทำงานแบบไหน ได้เงินมายังไง แล้วจดคำตอบไว้

สิ่งที่ช่วยได้เยอะคือแยกรายได้สองแบบนี้ออกจากกันตั้งแต่ต้น ถ้าปนกันมาทั้งปี ตอนยื่นจะต้องมานั่งไล่แยกทีละออเดอร์ ซึ่งเหนื่อยมาก (เราเคยเห็นคนนั่งไล่แชทย้อนหลังทั้งปีเพื่อหาว่าออเดอร์ไหนเป็นงานรับวาด ไม่สนุกเลย)

บนหน้าการเงินของร้านใน Portjolio มีส่วน "รายได้แยกตามทาง" ที่แยกยอดขายสินค้ากับยอดงานคอมมิชชัน (รับสั่งทำ) ไว้ให้แล้ว ตัวเลขตรงนี้เป็นยอดขายก่อนหักค่าธรรมเนียม ใช้เป็นจุดตั้งต้นตอนแยกประเภทรายได้ได้ แต่ถ้าเพื่อนๆ ขายทางอื่นด้วย ก็ต้องเอายอดจากทางนั้นมารวมเองนะ

หน้าการเงินของร้านบนมือถือ แสดงยอดพร้อมถอน ยอดพักไว้ใน Care ยอดกำลังรอโอน และยอดโอนแล้วสะสม
หน้าการเงินของร้าน (ร้านทดลองในหน้าช่วยเหลือ) ยอดแบ่งเป็น พร้อมถอน · พักไว้ · กำลังรอโอน · โอนแล้วสะสม

เก็บตัวเลขอะไรไว้บ้าง ตั้งแต่ออเดอร์แรก

ไม่ว่าสุดท้ายจะต้องจ่ายภาษีหรือไม่ ตัวเลขชุดนี้ควรมีติดมือไว้ทุกเดือน

  • ยอดขายทั้งหมด ก่อนหักอะไรเลย แยกตามช่องทางที่ขาย
  • ค่าธรรมเนียมที่แพลตฟอร์มหัก ของแต่ละออเดอร์
  • เงินที่คืนลูกค้า กรณียกเลิกหรือคืนเงิน
  • ต้นทุนจริง ค่ากระดาษ ค่าหมึก ค่าพิมพ์ ค่าวัสดุ ค่ากล่อง ค่าส่ง พร้อมใบเสร็จ
  • เงินที่โอนเข้าบัญชีจริง วันไหน เท่าไหร่

ข้อสุดท้ายชอบถูกมองข้าม ยอดที่โอนเข้าบัญชีไม่เท่ากับยอดขาย เพราะผ่านการหักค่าธรรมเนียมมาแล้ว และบางครั้งก็รวมหลายออเดอร์ในการถอนครั้งเดียว ถ้าจดแค่ยอดเงินเข้าบัญชี จะไม่รู้ว่ายอดขายจริงเท่าไหร่

ใบเสร็จค่าวัสดุก็เหมือนกัน เก็บไว้ก่อนดีกว่า ถ่ายรูปเก็บเข้าโฟลเดอร์ในมือถือแยกตามเดือนก็พอ ส่วนจะใช้หักค่าใช้จ่ายตามจริงได้หรือเปล่า อันนี้ขึ้นกับประเภทเงินได้และวิธีที่เราเลือก ซึ่งต้องไปถามสรรพากรอีกที แต่ถ้าไม่ได้เก็บไว้ตั้งแต่แรก ก็ไม่มีทางเลือกให้ใช้เลย

สมุดบัญชีร้านบน Portjolio ช่วยตรงไหน และยังขาดอะไร

ทุกการเคลื่อนไหวของเงินในร้านจะขึ้นเป็นรายการใน "สมุดบัญชี" ท้ายหน้าการเงิน แต่ละบรรทัดบอกวันที่ เลขออเดอร์ และจำนวนเงิน แยกชนิดไว้ชัด เช่น ขายได้ · ค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์ม · ทิป (ไม่หักค่าธรรมเนียม) · คืนเงิน · รอบโอน และถ้าฝากขายที่หน้าร้านจริงด้วย ก็จะมีรายการขายหน้าร้านแยกออกมาอีกบรรทัด

สมุดบัญชีร้านแสดงรายการขายได้ 240 บาท ตามด้วยค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์ม 15 เปอร์เซ็นต์ 36 บาท ของออเดอร์เดียวกัน
สมุดบัญชีร้าน ยอดขายกับค่าธรรมเนียมของออเดอร์เดียวกันอยู่คนละบรรทัด

ข้อดีคือยอดขายกับค่าธรรมเนียมไม่ได้ถูกรวบเป็นตัวเลขเดียว อย่างในภาพ ออเดอร์ #49 ขายได้ ฿240 แล้วมีบรรทัดค่าธรรมเนียม 15% อีก ฿36 แยกไว้ เวลาจดลงสมุดของตัวเองก็ลอกได้ตรงๆ

ส่วนที่ยังขาด เราขอบอกตามจริง

  • ตอนนี้หน้าการเงินยังไม่มีปุ่มดาวน์โหลดสมุดบัญชีเป็นไฟล์ (เช่น Excel หรือ CSV)
  • หน้าการเงินแสดงรายการล่าสุด 100 รายการ ร้านที่ขายเยอะควรจดหรือแคปหน้าจอเก็บไว้ทุกเดือน อย่ารอสิ้นปี
  • ระบบยังไม่มีเอกสารภาษีให้โหลด ข้อมูลในสมุดบัญชีเป็นบันทึกรายการของร้านเอง ใช้ประกอบการจดบัญชีได้ แต่ไม่ใช่เอกสารทางภาษี

วิธีที่เราแนะนำคือ ทุกต้นเดือนเปิดหน้าการเงิน แล้วลอกยอดของเดือนก่อนลงตารางในมือถือหรือ Google Sheets สักห้านาที ทำแบบนี้ 12 รอบ ตอนยื่นภาษีจะมีตัวเลขทั้งปีพร้อมใช้

ค่าธรรมเนียม ค่าส่ง ทิป เงินแต่ละก้อนต่างกันยังไง

ก่อนจะจดตัวเลข ต้องเข้าใจก่อนว่าเงินแต่ละก้อนในร้านมาจากไหน ข้อมูลส่วนนี้มาจากข้อตกลงผู้ขายและศูนย์ช่วยเหลือของ Portjolio

หน้าข้อตกลงผู้ขาย หัวข้อค่าธรรมเนียม 15 เปอร์เซ็นต์ของราคาสินค้า และหัวข้อการรับเงินและการถอน
หน้าข้อตกลงผู้ขาย หัวข้อค่าธรรมเนียมและการรับเงิน
  • ค่าธรรมเนียม อัตรามาตรฐาน 15% ของราคาสินค้า สำหรับร้านที่ผลิตและส่งของเอง หักเฉพาะตอนขายได้ ค่าส่งไม่ถูกหัก (ถ้าใช้บริการเก็บของและจัดส่งจะเป็น 12% ถ้าให้ผลิตให้เป็น 10%)
  • ค่าส่ง ลูกค้าจ่ายมาพร้อมค่าสินค้า แต่เราก็จ่ายออกไปให้ขนส่งจริง จดทั้งขาเข้าและขาออก จะได้รู้ว่าค่าส่งกินกำไรไปเท่าไหร่ (เรื่องตั้งค่าส่งอ่านต่อได้ในบทความคิดค่าส่ง)
  • ทิป ระบบไม่หักค่าธรรมเนียม เข้ามาเต็มจำนวน ทิปจะนับเป็นเงินได้ประเภทไหน อันนี้ควรถามสรรพากรไปพร้อมกันเลย
  • เงินที่พักไว้ ยอดของแต่ละออเดอร์พักไว้กับ Portjolio Care จนลูกค้ากดรับของ หรือครบ 7 วันหลังร้านกดส่ง แล้วถึงจะขยับเป็นยอดพร้อมถอน ถอนได้เมื่อยอดถึง 300 บาท

จุดที่ชวนงงคือ "วันที่ขายได้" กับ "วันที่เงินเข้าบัญชี" อาจคนละวันกัน บางทีคนละเดือน หรือข้ามปีเลยก็มี (ออเดอร์ปลายธันวาคมที่ถอนต้นมกราคม) จะนับรายได้ตามวันไหน เป็นอีกข้อที่ควรถามให้ชัด แล้วจดแบบเดียวกันทั้งปี

ศูนย์ช่วยเหลือบนมือถือ แสดงขั้นตอนเงินเดินทาง ตั้งแต่ Care พักเงิน ร้านกดส่ง ผู้ซื้อรับของ จนยอดพร้อมถอนเมื่อถึง 300 บาท
ขั้นตอนเงินเดินทางในศูนย์ช่วยเหลือ ดูบนมือถือ

เรื่องที่โตแล้วต้องรู้เพิ่ม VAT และการจดทะเบียน

ถ้าวันหนึ่งร้านขายดีขึ้นเรื่อยๆ จะมีคำใหม่ที่ต้องรู้จักเพิ่มอีกสองสามคำ

  • ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) มีเกณฑ์รายได้ต่อปีที่ถ้าเกินแล้วต้องจดทะเบียน เช็กตัวเลขปัจจุบันจากกรมสรรพากรเท่านั้น
  • การจดทะเบียนพาณิชย์ เป็นเรื่องของการประกอบการค้า คนละหน่วยงานกับสรรพากร ลองค้นจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้าว่าเราเข้าข่ายไหม
  • บุคคลธรรมดา หรือ นิติบุคคล พอรายได้ถึงระดับหนึ่ง หลายคนเปิดบริษัทเพื่อจัดการภาษีให้ง่ายขึ้น อันนี้คุยกับนักบัญชีจะเหมาะกว่า

อีกเรื่องที่คนพูดกันเยอะคือกฎหมายที่เรียกกันว่า "กฎหมาย e-Payment" ซึ่งให้สถาบันการเงินส่งข้อมูลบัญชีที่มีธุรกรรมเข้าเกณฑ์ให้สรรพากร หลายคนกลัวเรื่องนี้ แต่ถ้าเราจดตัวเลขไว้ครบและยื่นตามจริงอยู่แล้ว ก็ไม่มีอะไรต้องกังวล เกณฑ์ของกฎหมายนี้ก็ไปอ่านจากต้นทางเหมือนเดิม อย่าเชื่อตัวเลขจากโพสต์ที่แชร์ต่อกันมา

ข้อมูลทางการทั้งหมดดูได้ที่เว็บกรมสรรพากร หรือโทร 1161 ถ้ารายได้เริ่มเยอะหรือมีหลายช่องทาง จ้างนักบัญชีดูให้ปีละครั้งคุ้มกว่านั่งเดาเองเยอะ

คำถามที่เจอบ่อย

ขายของออนไลน์แค่ไม่กี่ชิ้น ต้องยื่นภาษีไหม

การต้องยื่นแบบดูจากรายได้ทั้งปีรวมกันทุกทาง ไม่ได้ดูว่าขายกี่ชิ้น เกณฑ์ว่าใครต้องยื่นอยู่บนเว็บกรมสรรพากร และยื่นแล้วไม่ได้แปลว่าต้องจ่ายเสมอ ถ้าไม่แน่ใจ โทร 1161 ถามได้เลย

มีงานประจำอยู่แล้ว ขายงานศิลปะเป็นรายได้เสริม ต้องทำยังไง

รายได้จากการขายงานต้องเอาไปรวมตอนยื่นภาษีประจำปีด้วย ซึ่งแบบที่ใช้จะต่างจากคนที่มีเงินเดือนอย่างเดียว ลองค้นคำว่า ภ.ง.ด.90 แล้วดูว่าเข้ากรณีเราไหม ใครยังลังเลเรื่องเปิดร้านคู่งานประจำ อ่านบทความรายได้เสริมต่อได้

ค่าธรรมเนียมที่แพลตฟอร์มหัก เอามาหักภาษีได้ไหม

ขึ้นกับประเภทเงินได้และวิธีหักค่าใช้จ่ายที่เราเลือก บางแบบหักค่าใช้จ่ายเป็นอัตราเหมาตามที่กฎหมายกำหนด บางแบบหักตามจริงโดยต้องมีหลักฐาน ข้อนี้ถามสรรพากรให้ชัด ส่วนตัวเลขค่าธรรมเนียมรายออเดอร์ ดูได้จากสมุดบัญชีร้าน

Portjolio ออกเอกสารภาษีให้ร้านไหม

ตอนนี้ยังไม่มีเอกสารภาษีให้โหลดในระบบ สิ่งที่มีคือสมุดบัญชีร้านที่บอกยอดขาย ค่าธรรมเนียม และรอบโอนทุกรายการ ใช้จดบัญชีของตัวเองได้ ถ้าต้องการเอกสารสำหรับกรณีเฉพาะ ทักมาที่ info@portjolio.net ได้

สรุปของเราคือ ไม่ต้องกลัวเรื่องภาษีจนไม่กล้าขาย แค่จดตัวเลขไว้ตั้งแต่ออเดอร์แรก แยกงานขายกับงานรับวาด และถามต้นทางเมื่อไม่แน่ใจ ถ้ายังไม่ได้เริ่มขาย ลองอ่านวิธีตั้งราคางานศิลปะก่อน แล้วค่อยเปิดร้านฟรี หน้าการเงินของร้านจะเริ่มจดรายการให้ตั้งแต่ออเดอร์แรก