ขายของออนไลน์ต้องเสียภาษีไหม? คำถามนี้โผล่มาแทบทุกครั้งที่เพื่อนๆ เริ่มขายงานได้จริง พอออเดอร์แรกเข้า เงินก้อนแรกโอนเข้าบัญชี ความดีใจจะอยู่ได้ประมาณสองวัน แล้วก็จะเริ่มมีเสียงในหัวว่า "เดี๋ยวนะ แบบนี้ต้องยื่นภาษีด้วยหรือเปล่า"
เราขอบอกตรงๆ ก่อนเลยว่าบทความนี้ไม่ได้มาคำนวณภาษีให้ และจะไม่ฟันธงตัวเลข อัตรา หรือเกณฑ์อะไรทั้งนั้น เพราะเรื่องพวกนี้เปลี่ยนได้ทุกปี และขึ้นกับสถานการณ์ของแต่ละคน (มีงานประจำไหม ขายของอย่างเดียวหรือรับวาดด้วย ขายในนามบุคคลหรือบริษัท) แหล่งที่ตอบได้ถูกต้องที่สุดคือกรมสรรพากร
สิ่งที่เราทำได้คือเล่าว่าคนขายงานออนไลน์ควรรู้อะไรบ้าง ต้องไปหาคำไหนต่อ และควรเก็บข้อมูลอะไรไว้ตั้งแต่วันแรก ซึ่งข้อหลังนี่แหละที่คนส่วนใหญ่พลาดกัน พอถึงเวลายื่นจริงแล้วหาตัวเลขของตัวเองไม่เจอ
ขายของออนไลน์ เสียภาษีไหม ตอบสั้นๆ ก่อน
รายได้จากการขายงาน ไม่ว่าจะขายผ่านเว็บ ผ่าน IG หรือขายที่บูทในงานอีเวนต์ ถือเป็นเงินได้ที่ต้องเอาไปรวมตอนยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเหมือนรายได้อื่นๆ ส่วนจะต้องจ่ายภาษีจริงเท่าไหร่ หรือสุดท้ายไม่ต้องจ่ายเลย อันนี้ขึ้นกับรายได้ทั้งปี ค่าใช้จ่ายที่หักได้ และค่าลดหย่อนของแต่ละคน
เรื่องที่คนชอบเข้าใจผิดคือคิดว่า "ขายได้นิดเดียว ไม่ต้องยื่นหรอก" สองคำนี้คนละเรื่องกันนะ การยื่นแบบกับการต้องจ่ายภาษีไม่ใช่สิ่งเดียวกัน บางคนต้องยื่นแต่คำนวณออกมาแล้วไม่ต้องจ่ายสักบาท เกณฑ์ว่าใครต้องยื่นบ้างมีเขียนไว้ที่เว็บกรมสรรพากร ไปเช็กตัวเลขของปีที่ยื่นจริงจะชัวร์กว่าฟังต่อกันมา
คำที่ควรเอาไปค้นต่อ
- เงินได้พึงประเมิน คือรายได้ที่ต้องเอามาคิดภาษี กฎหมายแบ่งไว้หลายประเภท
- ภ.ง.ด.90 กับ ภ.ง.ด.91 แบบยื่นภาษีประจำปีของบุคคลธรรมดา ใช้คนละแบบตามว่าเรามีรายได้จากเงินเดือนอย่างเดียวหรือมีรายได้ทางอื่นด้วย
- ภ.ง.ด.94 แบบยื่นครึ่งปี ใช้กับเงินได้บางประเภท ลองเช็กว่ารายได้จากการขายของของเราเข้าข่ายไหม
ขายงานกับรับวาด อาจนับเป็นเงินได้คนละประเภท
เรื่องนี้สำคัญกับคนทำงานสร้างสรรค์มาก เพราะหลายร้านทำทั้งสองอย่าง ขาย art print ขายสติกเกอร์ แล้วก็เปิดคิวรับวาดคอมมิชชันไปด้วย ในมุมภาษี การขายของที่ทำเสร็จแล้วกับการรับจ้างทำงานตามสั่ง อาจถูกจัดเป็นเงินได้คนละประเภท และแต่ละประเภทก็มีวิธีหักค่าใช้จ่ายไม่เหมือนกัน
เราไม่ขอฟันธงว่างานของเพื่อนๆ เข้าประเภทไหน เพราะมีรายละเอียดเยอะจริง (งานวาดที่ส่งเป็นไฟล์ งานวาดที่ส่งเป็นภาพจริง งานออกแบบที่ขายสิทธิ์ให้แบรนด์ อาจตีความต่างกันได้) ทางที่ดีคือโทรถามสายด่วนกรมสรรพากร 1161 หรือเดินไปถามที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ใกล้บ้าน เล่าให้เขาฟังว่าเราทำงานแบบไหน ได้เงินมายังไง แล้วจดคำตอบไว้
สิ่งที่ช่วยได้เยอะคือแยกรายได้สองแบบนี้ออกจากกันตั้งแต่ต้น ถ้าปนกันมาทั้งปี ตอนยื่นจะต้องมานั่งไล่แยกทีละออเดอร์ ซึ่งเหนื่อยมาก (เราเคยเห็นคนนั่งไล่แชทย้อนหลังทั้งปีเพื่อหาว่าออเดอร์ไหนเป็นงานรับวาด ไม่สนุกเลย)
บนหน้าการเงินของร้านใน Portjolio มีส่วน "รายได้แยกตามทาง" ที่แยกยอดขายสินค้ากับยอดงานคอมมิชชัน (รับสั่งทำ) ไว้ให้แล้ว ตัวเลขตรงนี้เป็นยอดขายก่อนหักค่าธรรมเนียม ใช้เป็นจุดตั้งต้นตอนแยกประเภทรายได้ได้ แต่ถ้าเพื่อนๆ ขายทางอื่นด้วย ก็ต้องเอายอดจากทางนั้นมารวมเองนะ

เก็บตัวเลขอะไรไว้บ้าง ตั้งแต่ออเดอร์แรก
ไม่ว่าสุดท้ายจะต้องจ่ายภาษีหรือไม่ ตัวเลขชุดนี้ควรมีติดมือไว้ทุกเดือน
- ยอดขายทั้งหมด ก่อนหักอะไรเลย แยกตามช่องทางที่ขาย
- ค่าธรรมเนียมที่แพลตฟอร์มหัก ของแต่ละออเดอร์
- เงินที่คืนลูกค้า กรณียกเลิกหรือคืนเงิน
- ต้นทุนจริง ค่ากระดาษ ค่าหมึก ค่าพิมพ์ ค่าวัสดุ ค่ากล่อง ค่าส่ง พร้อมใบเสร็จ
- เงินที่โอนเข้าบัญชีจริง วันไหน เท่าไหร่
ข้อสุดท้ายชอบถูกมองข้าม ยอดที่โอนเข้าบัญชีไม่เท่ากับยอดขาย เพราะผ่านการหักค่าธรรมเนียมมาแล้ว และบางครั้งก็รวมหลายออเดอร์ในการถอนครั้งเดียว ถ้าจดแค่ยอดเงินเข้าบัญชี จะไม่รู้ว่ายอดขายจริงเท่าไหร่
ใบเสร็จค่าวัสดุก็เหมือนกัน เก็บไว้ก่อนดีกว่า ถ่ายรูปเก็บเข้าโฟลเดอร์ในมือถือแยกตามเดือนก็พอ ส่วนจะใช้หักค่าใช้จ่ายตามจริงได้หรือเปล่า อันนี้ขึ้นกับประเภทเงินได้และวิธีที่เราเลือก ซึ่งต้องไปถามสรรพากรอีกที แต่ถ้าไม่ได้เก็บไว้ตั้งแต่แรก ก็ไม่มีทางเลือกให้ใช้เลย
สมุดบัญชีร้านบน Portjolio ช่วยตรงไหน และยังขาดอะไร
ทุกการเคลื่อนไหวของเงินในร้านจะขึ้นเป็นรายการใน "สมุดบัญชี" ท้ายหน้าการเงิน แต่ละบรรทัดบอกวันที่ เลขออเดอร์ และจำนวนเงิน แยกชนิดไว้ชัด เช่น ขายได้ · ค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์ม · ทิป (ไม่หักค่าธรรมเนียม) · คืนเงิน · รอบโอน และถ้าฝากขายที่หน้าร้านจริงด้วย ก็จะมีรายการขายหน้าร้านแยกออกมาอีกบรรทัด

ข้อดีคือยอดขายกับค่าธรรมเนียมไม่ได้ถูกรวบเป็นตัวเลขเดียว อย่างในภาพ ออเดอร์ #49 ขายได้ ฿240 แล้วมีบรรทัดค่าธรรมเนียม 15% อีก ฿36 แยกไว้ เวลาจดลงสมุดของตัวเองก็ลอกได้ตรงๆ
ส่วนที่ยังขาด เราขอบอกตามจริง
- ตอนนี้หน้าการเงินยังไม่มีปุ่มดาวน์โหลดสมุดบัญชีเป็นไฟล์ (เช่น Excel หรือ CSV)
- หน้าการเงินแสดงรายการล่าสุด 100 รายการ ร้านที่ขายเยอะควรจดหรือแคปหน้าจอเก็บไว้ทุกเดือน อย่ารอสิ้นปี
- ระบบยังไม่มีเอกสารภาษีให้โหลด ข้อมูลในสมุดบัญชีเป็นบันทึกรายการของร้านเอง ใช้ประกอบการจดบัญชีได้ แต่ไม่ใช่เอกสารทางภาษี
วิธีที่เราแนะนำคือ ทุกต้นเดือนเปิดหน้าการเงิน แล้วลอกยอดของเดือนก่อนลงตารางในมือถือหรือ Google Sheets สักห้านาที ทำแบบนี้ 12 รอบ ตอนยื่นภาษีจะมีตัวเลขทั้งปีพร้อมใช้
ค่าธรรมเนียม ค่าส่ง ทิป เงินแต่ละก้อนต่างกันยังไง
ก่อนจะจดตัวเลข ต้องเข้าใจก่อนว่าเงินแต่ละก้อนในร้านมาจากไหน ข้อมูลส่วนนี้มาจากข้อตกลงผู้ขายและศูนย์ช่วยเหลือของ Portjolio

- ค่าธรรมเนียม อัตรามาตรฐาน 15% ของราคาสินค้า สำหรับร้านที่ผลิตและส่งของเอง หักเฉพาะตอนขายได้ ค่าส่งไม่ถูกหัก (ถ้าใช้บริการเก็บของและจัดส่งจะเป็น 12% ถ้าให้ผลิตให้เป็น 10%)
- ค่าส่ง ลูกค้าจ่ายมาพร้อมค่าสินค้า แต่เราก็จ่ายออกไปให้ขนส่งจริง จดทั้งขาเข้าและขาออก จะได้รู้ว่าค่าส่งกินกำไรไปเท่าไหร่ (เรื่องตั้งค่าส่งอ่านต่อได้ในบทความคิดค่าส่ง)
- ทิป ระบบไม่หักค่าธรรมเนียม เข้ามาเต็มจำนวน ทิปจะนับเป็นเงินได้ประเภทไหน อันนี้ควรถามสรรพากรไปพร้อมกันเลย
- เงินที่พักไว้ ยอดของแต่ละออเดอร์พักไว้กับ Portjolio Care จนลูกค้ากดรับของ หรือครบ 7 วันหลังร้านกดส่ง แล้วถึงจะขยับเป็นยอดพร้อมถอน ถอนได้เมื่อยอดถึง 300 บาท
จุดที่ชวนงงคือ "วันที่ขายได้" กับ "วันที่เงินเข้าบัญชี" อาจคนละวันกัน บางทีคนละเดือน หรือข้ามปีเลยก็มี (ออเดอร์ปลายธันวาคมที่ถอนต้นมกราคม) จะนับรายได้ตามวันไหน เป็นอีกข้อที่ควรถามให้ชัด แล้วจดแบบเดียวกันทั้งปี

เรื่องที่โตแล้วต้องรู้เพิ่ม VAT และการจดทะเบียน
ถ้าวันหนึ่งร้านขายดีขึ้นเรื่อยๆ จะมีคำใหม่ที่ต้องรู้จักเพิ่มอีกสองสามคำ
- ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) มีเกณฑ์รายได้ต่อปีที่ถ้าเกินแล้วต้องจดทะเบียน เช็กตัวเลขปัจจุบันจากกรมสรรพากรเท่านั้น
- การจดทะเบียนพาณิชย์ เป็นเรื่องของการประกอบการค้า คนละหน่วยงานกับสรรพากร ลองค้นจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้าว่าเราเข้าข่ายไหม
- บุคคลธรรมดา หรือ นิติบุคคล พอรายได้ถึงระดับหนึ่ง หลายคนเปิดบริษัทเพื่อจัดการภาษีให้ง่ายขึ้น อันนี้คุยกับนักบัญชีจะเหมาะกว่า
อีกเรื่องที่คนพูดกันเยอะคือกฎหมายที่เรียกกันว่า "กฎหมาย e-Payment" ซึ่งให้สถาบันการเงินส่งข้อมูลบัญชีที่มีธุรกรรมเข้าเกณฑ์ให้สรรพากร หลายคนกลัวเรื่องนี้ แต่ถ้าเราจดตัวเลขไว้ครบและยื่นตามจริงอยู่แล้ว ก็ไม่มีอะไรต้องกังวล เกณฑ์ของกฎหมายนี้ก็ไปอ่านจากต้นทางเหมือนเดิม อย่าเชื่อตัวเลขจากโพสต์ที่แชร์ต่อกันมา
ข้อมูลทางการทั้งหมดดูได้ที่เว็บกรมสรรพากร หรือโทร 1161 ถ้ารายได้เริ่มเยอะหรือมีหลายช่องทาง จ้างนักบัญชีดูให้ปีละครั้งคุ้มกว่านั่งเดาเองเยอะ
คำถามที่เจอบ่อย
ขายของออนไลน์แค่ไม่กี่ชิ้น ต้องยื่นภาษีไหม
การต้องยื่นแบบดูจากรายได้ทั้งปีรวมกันทุกทาง ไม่ได้ดูว่าขายกี่ชิ้น เกณฑ์ว่าใครต้องยื่นอยู่บนเว็บกรมสรรพากร และยื่นแล้วไม่ได้แปลว่าต้องจ่ายเสมอ ถ้าไม่แน่ใจ โทร 1161 ถามได้เลย
มีงานประจำอยู่แล้ว ขายงานศิลปะเป็นรายได้เสริม ต้องทำยังไง
รายได้จากการขายงานต้องเอาไปรวมตอนยื่นภาษีประจำปีด้วย ซึ่งแบบที่ใช้จะต่างจากคนที่มีเงินเดือนอย่างเดียว ลองค้นคำว่า ภ.ง.ด.90 แล้วดูว่าเข้ากรณีเราไหม ใครยังลังเลเรื่องเปิดร้านคู่งานประจำ อ่านบทความรายได้เสริมต่อได้
ค่าธรรมเนียมที่แพลตฟอร์มหัก เอามาหักภาษีได้ไหม
ขึ้นกับประเภทเงินได้และวิธีหักค่าใช้จ่ายที่เราเลือก บางแบบหักค่าใช้จ่ายเป็นอัตราเหมาตามที่กฎหมายกำหนด บางแบบหักตามจริงโดยต้องมีหลักฐาน ข้อนี้ถามสรรพากรให้ชัด ส่วนตัวเลขค่าธรรมเนียมรายออเดอร์ ดูได้จากสมุดบัญชีร้าน
Portjolio ออกเอกสารภาษีให้ร้านไหม
ตอนนี้ยังไม่มีเอกสารภาษีให้โหลดในระบบ สิ่งที่มีคือสมุดบัญชีร้านที่บอกยอดขาย ค่าธรรมเนียม และรอบโอนทุกรายการ ใช้จดบัญชีของตัวเองได้ ถ้าต้องการเอกสารสำหรับกรณีเฉพาะ ทักมาที่ info@portjolio.net ได้
สรุปของเราคือ ไม่ต้องกลัวเรื่องภาษีจนไม่กล้าขาย แค่จดตัวเลขไว้ตั้งแต่ออเดอร์แรก แยกงานขายกับงานรับวาด และถามต้นทางเมื่อไม่แน่ใจ ถ้ายังไม่ได้เริ่มขาย ลองอ่านวิธีตั้งราคางานศิลปะก่อน แล้วค่อยเปิดร้านฟรี หน้าการเงินของร้านจะเริ่มจดรายการให้ตั้งแต่ออเดอร์แรก



