เมื่อความผิดพลาดกลายเป็นภาษา
เครื่องสแกนสำนักงานเครื่องหนึ่ง วางอยู่ข้างจอคอมพิวเตอร์ในสตูดิโอที่เมือง Gdańsk ประเทศโปแลนด์ มันไม่ใช่เครื่องมือที่นักออกแบบส่วนใหญ่จะหยิบมาใช้ แต่สำหรับ Martyna Wędzicka-Obuchowicz มันคือจุดเริ่มต้นของทุกอย่าง
วันหนึ่งเธอหยิบภาพที่กำลังทำใน Photoshop มาวางบนสแกนเนอร์ ไม่ได้ตั้งใจจะสร้างอะไร แค่อยากดูว่ามันจะ “พัง” แบบไหน ผลลัพธ์คือรอยบิดเบี้ยว สีที่เลื่อนไหล ตัวอักษรที่แตกออกเป็นชั้นๆ เหมือนสัญญาณที่ถูกรบกวน เธอไม่ได้แก้มัน เธอเก็บมันไว้
ตั้งแต่นั้น “ความผิดพลาด” กลายเป็นภาษาออกแบบของ Martyna
งานของเธอเต็มไปด้วยสีที่จัดจ้าน ตัวอักษรที่ถูกบิด และพื้นผิวที่ดูเหมือนจอภาพเสีย แต่ทุกอย่างถูกควบคุมอย่างแม่นยำ เธอเรียกมันว่า “controlled glitch” ความโกลาหลที่ถูกจัดวางอย่างตั้งใจ ไม่ใช่ความบังเอิญ แต่เป็นกระบวนการที่ผ่านการตัดสินใจทุกขั้นตอน
Martyna ทำงานข้ามสื่ออย่างกว้างขวาง ตั้งแต่ visual identity ไปจนถึงโปสเตอร์ งานพิมพ์ และ editorial design แต่สิ่งที่ทำให้งานของเธอมีท่าทีเฉพาะตัวคือการผสมเทคนิค analog เข้ากับ digital collage, screenprint, และสแกนเนอร์ตัวเดิมที่ยังอยู่ในสตูดิโอ
เธอเป็นสมาชิก Alliance Graphique Internationale (AGI) องค์กรที่รวบรวมนักออกแบบกราฟิกระดับโลก และเคยสอนที่ Academy of Fine Arts ใน Gdańsk ก่อนจะมุ่งทำงานออกแบบเต็มตัว
ในโปรเจกต์ Power On 2024 งาน conference ที่เมือง Gdańsk ภายใต้ธีม “Future Calling” Martyna ออกแบบ visual identity ทั้งระบบ ตั้งแต่โปสเตอร์ บัตรผู้เข้าร่วม ริบบิ้น ไปจนถึงสื่อดิจิทัล ทุกชิ้นเต็มไปด้วยสีม่วง-แดง-น้ำเงินที่ทับซ้อนกัน ภาพวัตถุยุค retro อย่างโทรศัพท์มือถือรุ่นเก่าและผีเสื้อถูกแปลงผ่าน glitch จนกลายเป็นสิ่งที่อยู่ระหว่างความคุ้นเคยกับความแปลกตา อนาคตที่มองผ่านกระจกแตก
อีกชิ้นที่แสดงมุมต่างของเธอคือ Dziedziniec Kultury งานดีไซน์สำหรับเทศกาลคอนเสิร์ตฤดูร้อนในลานของกระทรวงวัฒนธรรมโปแลนด์ ที่นี่ Martyna เลือกท่าทีที่ต่างออกไป สีอ่อนลง gradient ของท้องฟ้ายามเย็นไหลผ่านโปสเตอร์ทั้งแผ่น typography จัดวางอย่างเป็นระเบียบท่ามกลางพื้นที่ว่าง ราวกับเสียงเพลงที่ค่อยๆ ลอยมาจากลานกว้าง งาน glitch หายไป เหลือแต่ความนิ่งและจังหวะ
แล้วก็มี Self-Exam O’Clock โปรเจกต์รณรงค์ตรวจมะเร็งเต้านม ที่เธอออกแบบภาพสำหรับหน้าจอ Apple Watch เล็กๆ ข้อความกระชับ สีชมพูสด ตรงไปตรงมา ไม่มี glitch ไม่มีความซับซ้อน แค่ข้อความที่บอกว่า “ถึงเวลาตรวจแล้ว” ความเรียบง่ายที่ต้องอาศัยวินัยมากกว่าความหวือหวา
สิ่งที่ทำให้ Martyna ต่างจากนักออกแบบที่ใช้ glitch เป็นสไตล์ คือเธอไม่ได้ยึดติดกับมัน เธอพร้อมทิ้ง glitch เมื่อโปรเจกต์ต้องการท่าทีอื่น เธอพร้อมเปลี่ยนเครื่องมือ เปลี่ยนจังหวะ เปลี่ยนน้ำเสียง สิ่งที่คงอยู่ไม่ใช่เทคนิค แต่คือความกล้าที่จะปล่อยให้กระบวนการนำทาง ที่จะวางรูปบนสแกนเนอร์แล้วดูว่ามันจะพังแบบไหน แล้วตัดสินใจว่าจะเก็บความพังนั้นไว้หรือไม่
ตอนเป็นเด็ก Martyna วาดรูปเต็มสมุด 16 หน้าทุกวัน พ่อแม่ต้องซื้อสมุดที่หนาขึ้นเรื่อยๆ 32 หน้า 64 หน้า ราวกับพื้นที่ไม่เคยพอสำหรับสิ่งที่เธออยากสร้าง
หลายสิบปีผ่านไป พื้นที่นั้นยังไม่เคยพอ แต่ตอนนี้มันไม่ใช่สมุดอีกต่อไป มันคือสแกนเนอร์ หน้าจอ และทุกพื้นผิวที่รอให้ใครสักคนกล้าทำให้มัน “พัง” อย่างตั้งใจ
ติดตามผลงานของ Martyna Wędzicka-Obuchowicz ได้ที่ wedzicka.com และ Instagram @wedzicka_com
เครดิตภาพ: ผลงานโดย Martyna Wędzicka-Obuchowicz / ภาพจาก wedzicka.com
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด