ถนนราบ ลมไม่แรง ปั่นมาสักพักแล้วจู่ ๆ บันไดก็หนืดขึ้นมาเฉย ๆ ไม่ใช่ยางแบน ไม่ใช่เกียร์ค้าง แต่เป็นกล่องพลาสติกสีเทาที่หนีบอยู่ตรงตะเกียบหน้า มันค่อย ๆ ดึงเบรกให้ตึงขึ้นทีละนิด แล้วขึ้นตัวหนังสือบนจอเล็ก ๆ ว่า RENT PRESSURE HERE 73RD PERCENTILE
Ground Truth คืองานของ Justin Blinder ศิลปินและนักออกแบบที่ทำงานกับข้อมูลเมืองในนิวยอร์ก อุปกรณ์ตัวนี้ออกแบบมาให้ติดกับจักรยานสาธารณะอย่าง Citi Bike แล้วปรับแรงต้านของการปั่นตามข้อมูลภาระค่าเช่าของพื้นที่ที่เรากำลังผ่าน ย่านไหนคนจ่ายค่าเช่าหนัก ขาก็หนักตาม ย่านไหนเบากว่า ปั่นก็ลื่นขึ้น
ข้อมูลที่ย้ายจากตาไปอยู่ที่ขา
ปกติเวลาเราพูดเรื่องค่าเช่าแพง เราจะเห็นมันในรูปแบบเดียวคือแผนที่สีแดงสีเหลือง หรือไม่ก็กราฟแท่ง มองแล้วก็พยักหน้าว่าอืม แพงจริง แล้วก็เลื่อนผ่านไป ตัวเลขพวกนี้มันไม่เคยแตะตัวเราเลย
สิ่งที่ Blinder ทำคือย้ายข้อมูลชุดเดิมออกจากหน้าจอ แล้วเอาไปวางไว้ที่กล้ามเนื้อ เขาบอกว่าเขาสนใจการสัมผัสในความหมายที่ไม่ใช่พื้นผิว แต่เป็นแรงเสียดทานและแรงงานที่เกิดขึ้นต่อเนื่องไปเรื่อย ๆ พูดง่าย ๆ คือแทนที่จะให้เราอ่านว่าคนแถวนี้จ่ายค่าเช่าไปกินเงินเดือนกี่เปอร์เซ็นต์ เขาให้เราออกแรงเท่ากับตัวเลขนั้นแทน
ข้อมูลที่ใช้มาจาก American Community Survey ของสำนักสำมะโนสหรัฐ ละเอียดถึงระดับ block group ซึ่งเล็กกว่าเขตมาก บางทีก็แค่ไม่กี่ช่วงตึก เขาเอาสามตัวเลขมารวมกันคือสัดส่วนรายได้ที่หมดไปกับค่าเช่าและค่าน้ำค่าไฟ ค่ากลางของสัดส่วนนั้น และเปอร์เซ็นต์ของครัวเรือนที่จ่ายค่าเช่าเกินครึ่งหนึ่งของรายได้ ทั้งหมดถูกปรับสเกลแล้วรวมเป็นคะแนนเดียว
ข้างในมีอะไรบ้าง
เปิดกล่องออกมาก็ไม่ได้มีอะไรลึกลับ มีบอร์ด ESP32S3 ที่เขาออกแบบเอง มีโมดูล GPS มีจอ OLED เล็ก ๆ มีการ์ด SD ที่เก็บชุดข้อมูลค่าเช่าทั้งเมืองไว้ในตัว และมีเซอร์โวแรงบิดสูงหนึ่งตัวที่ทำหน้าที่หนักที่สุด
ที่ชอบคือวิธีต่อกับจักรยาน เขาไม่ได้ไปยุ่งกับระบบไฟฟ้าหรือมอเตอร์ของ Citi Bike เลย แค่หนีบตัวเรือนเข้ากับตะเกียบหน้า แล้วโยงสายสลิงเส้นเล็ก ๆ ไปคุมสายเบรกหน้าอีกที เซอร์โวหมุน สลิงดึง เบรกก็ตึงตามคะแนนของบล็อกที่เราอยู่ ณ วินาทีนั้น เป็นการแทรกตัวเข้าไปในของสาธารณะโดยไม่ทำอะไรเสียหาย พอถอดออกจักรยานก็กลับไปเป็นจักรยานเหมือนเดิม
ทำไมต้องเป็นจักรยานเช่า
เลือกจักรยานเช่ามันมีเหตุผลของมัน คนที่ปั่น Citi Bike ไม่ได้เป็นเจ้าของอะไรสักอย่างในเส้นทางที่ผ่าน ไม่ได้เป็นเจ้าของจักรยาน ไม่ได้เป็นเจ้าของบ้านที่ปั่นผ่าน ส่วนใหญ่ก็ผ่านย่านที่ตัวเองอยู่ไม่ไหวไปวัน ๆ โดยไม่ได้คิดอะไร งานนี้เลยไปดักตรงจุดที่คนกำลังเคลื่อนที่ผ่านความต่างของราคาที่ดินอยู่พอดี แล้วเปลี่ยนความต่างนั้นให้เป็นสิ่งที่ร่างกายรู้สึกได้
ที่ Portjolio เราเคยเขียนถึง Pascal Piron ที่ลากพล็อตเตอร์ไปวาดชื่อบริษัทจดทะเบียนกลางถนนลักเซมเบิร์ก ซึ่งมาจากความคิดใกล้กัน คือข้อมูลที่เปิดให้ทุกคนดูได้ ไม่ได้แปลว่าทุกคนจะรู้สึกอะไรกับมัน ต้องมีคนพามันออกมาจากไฟล์ก่อน
มีคำถามหนึ่งที่ค้างอยู่ในหัวเราตั้งแต่เห็นงานนี้ คนที่ได้ออกแรงกับมันจริง ๆ คือใคร ส่วนใหญ่คงเป็นคนที่ปั่นผ่านย่านแพง ไม่ใช่คนที่ต้องจ่ายค่าเช่าในย่านนั้น ความเหนื่อยที่เกิดขึ้นเลยเป็นความเหนื่อยที่ยืมมา ปั่นจบก็คืนจักรยานแล้วเดินจากไปได้ ต่างจากคนที่ต้องแบกตัวเลขนั้นทุกวันที่หนึ่งของเดือน
แต่นั่นอาจเป็นเรื่องที่งานตั้งใจจะพูดอยู่แล้วก็ได้ ว่าเราหยิบความลำบากของคนอื่นมาลองใส่ได้แค่ชั่วคราว และการที่มันหนักแค่ห้านาทีก็ยังดีกว่าไม่เคยหนักเลย
Ground Truth ทำขึ้นด้วยการสนับสนุนจาก Idle Hands Incubation Award ตอนนี้ยังเป็นอุปกรณ์ต้นแบบตัวเดียว ไม่ได้มีแผนผลิตขาย ซึ่งก็คงถูกแล้ว เพราะของแบบนี้ไม่ได้มีไว้ให้ทุกคนมี แต่มีไว้ให้คนเห็นแล้วนึกออกว่า ข้อมูลที่เราเลื่อนผ่านทุกวันมันมีน้ำหนักของมันอยู่จริง แค่เราไม่เคยต้องถือ
อ้างอิง: CreativeApplications.Net · Justin Blinder
ช่องทางศิลปิน: justin.work · Instagram
Photo credit: Justin Blinder via CreativeApplications.Net
ชวนดูของในเว็บ
Inspo Gone Vision Cap Red หมวกใบแดงสำหรับวันที่ต้องออกไปปั่นผ่านเมืองนาน ๆ แล้วมองมันให้ชัดกว่าเดิม
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
