ความทรงจำที่ถูกเขียนใหม่ด้วยโค้ด
ลองนึกภาพฉากเปิดของอนิเมะ magical girl ยุค 90 สีสันจัดจ้าน แสงวิบวับกระทบคทาวิเศษ ตัวอักษรญี่ปุ่นวิ่งผ่านหน้าจอ ทุกอย่างเต็มไปด้วยความหวังและพลังที่เกินจริง แต่ถ้าฉากเหล่านั้นไม่ได้ถูกวาดด้วยมือ แต่ถูกสร้างด้วย algorithm ล่ะ? นั่นคือจุดที่ Emi Kusano ยืนอยู่ ตรงรอยต่อระหว่างความทรงจำกับเทคโนโลยี ระหว่าง nostalgia กับ generative art
Kusano เป็นศิลปินชาวญี่ปุ่นที่ทำงานข้ามสาย ระหว่าง AI, blockchain art, และวัฒนธรรมป๊อปยุค Heisei เธอไม่ได้แค่ใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือ แต่ใช้มันเป็น “เลนส์” ส่องกลับไปยังยุคที่สื่อมวลชนหลังสงครามกำลังหล่อหลอมจินตนาการของคนทั้งประเทศ สิ่งที่เธอสร้างออกมาจึงไม่ใช่แค่ภาพสวย แต่เป็นการตั้งคำถามว่า ความทรงจำที่เรารักมันเป็นของจริง หรือเป็นแค่ภาพที่สื่อสร้างขึ้นมา?
Melancholic Magical Maiden เมื่อ Sailor Moon ถูก deconstruct ด้วย p5.js
ผลงานที่ทำให้ Kusano เป็นที่รู้จักในวงการ generative art คือ Melancholic Magical Maiden โปรเจกต์บน Art Blocks Curated ที่เธอทำร่วมกับ creative coder Yurika Sayo โดยใช้ p5.js ผลงานชุดนี้ deconstruct สุนทรียะของอนิเมะ ‘magical girl’ ยุค 90 ยุคที่เด็กผู้หญิงถูกนำเสนอผ่านภาพ alter ego ในอุดมคติ แปลงร่างได้ มีพลังวิเศษ แต่ก็ถูกจำกัดอยู่ในกรอบของ ‘ความน่ารัก’ และ ‘ความดีงาม’
Kusano ไม่ได้แค่ recreate aesthetic เหล่านั้น เธอใช้ algorithm สร้างภาพที่ดูคุ้นเคยแต่ไม่เหมือนเดิม คทาวิเศษ เครื่องประดับ transformation sequence ทุกอย่างถูก generate ขึ้นมาใหม่ทุกครั้ง ไม่มีชิ้นไหนซ้ำกัน 300 ชิ้นในคอลเลกชันนี้ sold out ภายในหนึ่งชั่วโมง รวมมูลค่า 57 ETH
Neural Fad แฟชั่นที่ไม่เคยมีอยู่จริง
อีกหนึ่งผลงานที่น่าสนใจคือ Neural Fad: AI dreams Nostalgia ซึ่งจัดแสดงที่ Tokyo Metropolitan Museum of Contemporary Art ในปี 2024 Kusano ใช้ AI สร้าง montage ของตัวละครสวมใส่เทรนด์ streetwear จากครึ่งหลังของศตวรรษที่ 20 ทั้งจริงและจินตนาการ ผลลัพธ์คือ ‘ประวัติศาสตร์แฟชั่น’ ที่ไม่เคยเกิดขึ้นจริง แต่ดูสมจริงจนน่าสับสน
ผลงานวิดีโอ “Morphing Memory of Neural Fad” ยังคว้ารางวัล 2024 Meta Morph Award สาขา AI Video อีกด้วย สิ่งที่ทำให้ Neural Fad น่าสนใจคือมันไม่ได้แค่เล่นกับ aesthetic แต่ตั้งคำถามเรื่อง collective memory เราจำ ‘ยุค’ ต่างๆ ได้จริงหรือแค่จำภาพที่ถูกสร้างขึ้นมาให้จำ?
Shinsei Galverse anime studio บน blockchain
ก่อนหน้า Melancholic Magical Maiden, Kusano ร่วมก่อตั้ง Shinsei Galverse สตูดิโออนิเมะแบบ crowdfunded บน blockchain ที่สร้างโลก cyberpunk โดยมีตัวละครหญิงเป็นศูนย์กลาง ผสมผสานองค์ประกอบของ magical girl ยุค Heisei เข้ากับ sci-fi NFT คอลเลกชัน 8,888 ชิ้นทำยอดธุรกรรมรวมเกือบ 6,000 ETH หนึ่งในโปรเจกต์ blockchain art จากญี่ปุ่นที่ประสบความสำเร็จระดับโลกเป็นครั้งแรกๆ
ทำไม Portjolio ถึงเลือกเขียนถึง Emi Kusano
ในยุคที่ AI art ถูกมองด้วยความระแวง และ NFT ถูกตีตราว่าเป็นแค่ speculation Kusano เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนว่าเทคโนโลยีเหล่านี้สามารถเป็น medium ทางศิลปะที่จริงจังได้ เธอไม่ได้ใช้ AI เพื่อ generate ภาพแบบไร้ทิศทาง แต่ใช้มันอย่างมีเจตนา เพื่อ reconstruct ความทรงจำ เพื่อ critique วัฒนธรรมที่เราเติบโตมา และเพื่อสร้างอนาคตที่มีรากอยู่ในอดีต
สิ่งที่ Kusano ทำไม่ใช่แค่ศิลปะ มันคือการสำรวจว่า nostalgia ทำงานยังไงในยุคดิจิทัล และคำตอบที่เธอให้ออกมานั้นทั้งสวยงามและทำให้เราต้องหยุดคิด
ติดตามผลงานของ Emi Kusano ได้ที่ emikusano.art และ X (@emikusano)
เครดิตผลงาน/รูปภาพ: Emi Kusano Melancholic Magical Maiden (Art Blocks Curated, 2024) ร่วมกับ Yurika Sayo / ภาพจาก Verse (verse.works)
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด