Emi Kusano ศิลปินที่ทำให้ AI ฝันถึงอดีตที่ไม่เคยมีจริง
มีช่วงเวลาหนึ่งในยุค 80s ที่โตเกียวเต็มไปด้วยสีสันของโฆษณาที่สัญญาว่าเทคโนโลยีจะแก้ปัญหาทุกอย่าง มีช่วงเวลาหนึ่งในยุค 90s ที่เด็กผู้หญิงทั่วญี่ปุ่นเชื่อว่าตัวเองจะแปลงร่างเป็น magical girl ได้ มีช่วงเวลาหนึ่งในยุค 2000s ที่อินเทอร์เน็ตยังเป็นพื้นที่เปิดกว้างไร้อัลกอริทึมมาคัดกรอง ความทรงจำเหล่านั้นเป็นจริงหรือเปล่า? หรือเราแค่จำมันแบบที่อยากจำ? Emi Kusano (草野 絵美) คือศิลปินที่ตั้งคำถามนี้ผ่าน AI ไม่ใช่ในฐานะเครื่องมือสร้างภาพ แต่ในฐานะกระจกที่สะท้อนสิ่งที่เราคิดว่าเราจำได้
เธอเริ่มต้นจากการเป็นช่างภาพ street ในฮาราจูกุตั้งแต่วัยรุ่น ก่อนจะกลายเป็นนักร้องนำและโปรดิวเซอร์ของ Satellite Young วง synthwave จากโตเกียวที่เอายุค 80s มาตีความใหม่ สิ่งที่ทำให้ Kusano ต่างจากศิลปิน AI คนอื่นคือเธอไม่ได้แค่ใช้ AI สร้างภาพสวย เธอใช้มันเป็นเครื่องมือขุดลึกเข้าไปในความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับความทรงจำ ระหว่างวัฒนธรรมกับเทคโนโลยี ผลงานที่ทำให้เธอเป็นที่รู้จักในระดับสากลคือ Neural Fad (2023) ซีรีส์ภาพถ่าย AI ที่จินตนาการแฟชั่น street ของโตเกียวใหม่ทั้งหมด ตั้งแต่ยุคหลังสงครามถึงอนาคต ภาพทุกภาพดูเหมือนรูปถ่ายจริง ดูเหมือนความทรงจำจริง แต่ไม่มีชิ้นไหนที่เกิดขึ้นจริง คอลเลกชันทั้ง 100 ชิ้นขายหมดภายใน 24 ชั่วโมงที่ Bright Moments Tokyo
อีกงานที่ต้องพูดถึงคือ Melancholic Magical Maiden (2024) ซีรีส์ที่สร้างจาก p5.js ร่วมกับ AI ในฐานะ Art Blocks Curated Collection เธอรื้อสร้างสุนทรียศาสตร์ของ magical girl จากอนิเมะยุค 90s ที่เด็กหญิงมีพลังวิเศษและแปลงร่างเป็นตัวตนในอุดมคติ Kusano ไม่ได้แค่ทำให้มันดูสวยอีกครั้ง เธอตั้งคำถามว่า archetype เหล่านี้หล่อหลอมมุมมองเรื่องเพศและสังคมของเราอย่างไร และผลงานล่าสุดอย่าง Catastrophic Forgetting (2024) ที่จัดแสดงที่ Untitled Art Fair Miami คือการสำรวจ “จิตใต้สำนึกของเครื่องจักร” พื้นที่ที่สัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมหลอมรวมและแปรเปลี่ยนอย่างอิสระ ชื่อผลงานเป็นศัพท์เทคนิคจาก AI หมายถึงปรากฏการณ์ที่โมเดลลืมสิ่งที่เรียนรู้มาเมื่อถูกเทรนด้วยข้อมูลใหม่ อุปมาสำหรับวิธีที่เราเองก็ค่อยๆ ลืมสิ่งที่เคยเป็นตัวเรา
สิ่งที่ทำให้ Kusano น่าสนใจสำหรับ Portjolio ไม่ใช่แค่เรื่องเทคนิค แต่เป็นวิธีคิด เธอไม่ได้ใช้ AI เพื่อสร้างภาพที่ดูล้ำหรือขายของ เธอใช้มันเพื่อตั้งคำถามกับสิ่งที่เรายอมรับว่าเป็นจริง ผลงานของเธอได้จัดแสดงที่ 21st Century Museum of Contemporary Art (Kanazawa), Museum of Contemporary Art Tokyo, Saatchi Gallery, Victoria and Albert Museum และร่วมงานกับ Christie’s x Gucci ในการสร้างชุด 3D ดิจิทัลที่ใช้ AI เป็น texture ในยุคที่ใครก็สร้างภาพด้วย AI ได้ Kusano คือคนที่ทำให้เราหยุดแล้วถามว่า ทำไปทำไม? เธอมีคำตอบที่ลึกกว่า prompt ติดตามผลงาน: emikusano.art | @emiksn
เครดิตผลงาน/ภาพ: ผลงานทั้งหมดโดย Emi Kusano / ภาพจาก emikusano.art แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด