UDBR สนีกเกอร์ไม่ใช้กาว ที่ใช้เชือกรัดพื้นกับบูตหนังเข้าด้วยกันจนถอดออกเป็นชิ้นได้

รองเท้าผ้าใบคู่หนึ่งที่พื้นเริ่มหลุด มีทางเลือกไม่มาก ร้านซ่อมจะทากาวทับลงไปอีกชั้น อยู่ได้อีกสองสามเดือน แล้วก็หลุดซ้ำที่เดิม เพราะสิ่งที่ยึดรองเท้าทั้งคู่ไว้ด้วยกันตั้งแต่แรกคือกาว และกาวไม่ได้ถูกออกแบบมาให้แกะ

Daniyar Uderbekov เริ่มจากตรงนั้น เขาออกแบบสนีกเกอร์ที่ไม่ใช้กาวเลยสักหยด ชื่อว่า UDBR

สามชิ้น กับเชือกหนึ่งเส้น

ทั้งคู่ประกอบขึ้นจากของสามอย่าง พื้นรองเท้าที่พิมพ์สามมิติด้วย TPU ซึ่งเป็นยางสังเคราะห์ที่ยืดหยุ่นได้ บูตด้านในที่เย็บจากหนังและสวมเข้าเท้าเหมือนถุงเท้า และเชือกที่ทำหน้าที่รัดสองส่วนแรกให้อยู่ด้วยกัน

เชือกในที่นี้ไม่ใช่เชือกผูกรองเท้าแบบที่คุ้นเคย มันเป็นโครงสร้าง ถ้าคลายเชือกออก รองเท้าจะแยกออกเป็นชิ้นๆ ทันที และแต่ละชิ้นยังอยู่ในสภาพเดิม ไม่มีรอยฉีก ไม่มีคราบกาวติดค้าง

พื้นสึกก็เปลี่ยนพื้น หนังด้านในขาดก็เปลี่ยนบูต ไม่ต้องทิ้งทั้งคู่เพราะชิ้นเดียวหมดอายุก่อนชิ้นอื่น

วิธีคิดที่มีมาก่อนโรงงาน

สิ่งที่ทำให้งานชิ้นนี้ไม่ใช่แค่แบบฝึกหัดเรื่องความยั่งยืน คือที่มาของมัน Uderbekov ไม่ได้เริ่มจากโจทย์ว่าจะลดขยะอย่างไร เขาเริ่มจากรองเท้าที่คนเอเชียกลางใส่กันมานาน

Makhsi และ Ichigi เป็นรองเท้าหนังที่ทำด้วยมือ โครงสร้างของมันแยกเป็นชั้นๆ ตั้งแต่ต้น ชั้นในบางและนุ่มสำหรับสวมในบ้าน ชั้นนอกแข็งกว่าสำหรับสวมทับตอนออกไปข้างนอก ช่างทำรองเท้าสมัยนั้นไม่ได้คิดเรื่องการซ่อมทีหลัง การซ่อมเป็นส่วนหนึ่งของแบบตั้งแต่แรกอยู่แล้ว เพราะไม่มีใครมีรองเท้าหลายคู่

กาวเข้ามาแทนที่วิธีคิดนั้นตอนที่การผลิตต้องเร็วขึ้น ติดแล้วจบ ไม่ต้องเย็บ ไม่ต้องรัด ประหยัดแรงงานมหาศาล และในกระบวนการนั้น รองเท้าก็ค่อยๆ กลายเป็นวัตถุที่แกะไม่ได้

UDBR ไม่ได้พาเรากลับไปหางานหัตถกรรม มันหยิบเฉพาะตรรกะของการประกอบมาใช้ แล้วเปลี่ยนวัสดุเป็นสิ่งที่โรงงานวันนี้ทำได้ TPU พิมพ์สามมิติขึ้นรูปเป็นพื้นที่มีความหนาไม่เท่ากันในแต่ละจุดได้ โดยไม่ต้องทำแม่พิมพ์ ซึ่งเป็นวิธีเดียวกับที่ STILFOLD พับเหล็กแผ่นแบนให้เป็นโครงรถ โดยตัดขั้นตอนแม่พิมพ์ออกไปทั้งขั้น

รูปทรงที่มาจากวิธีประกอบ

สิ่งที่สังเกตได้เมื่อมองทั้งคู่นานๆ คือหน้าตาของมันไม่ได้ถูกวาดขึ้นก่อนแล้วค่อยหาวิธีทำ มันมีหน้าตาแบบนี้เพราะถูกประกอบแบบนี้

เส้นเชือกที่พาดขวางไปมาเป็นเส้นกราฟิกที่เด่นที่สุดของรองเท้า และมันเด่นเพราะมันต้องอยู่ตรงนั้นเพื่อทำงาน ช่องว่างระหว่างพื้นกับบูตที่เห็นเป็นเงาดำ ก็เป็นช่องว่างจริงที่ทำให้ถอดสองส่วนออกจากกันได้

รองเท้าส่วนใหญ่ในตลาดทำตรงข้าม คือวาดเส้นสวยๆ ลงบนผิวก่อน แล้วให้โครงสร้างจริงหลบอยู่ข้างใน เส้นที่เราเห็นบนสนีกเกอร์ทั่วไปมักเป็นแผ่นหนังที่ถูกเย็บทับลงไปเพื่อความสวย ไม่ได้รับน้ำหนักอะไร

ที่นี่กลับกัน ทุกเส้นที่เห็นทำงาน และเพราะมันทำงาน มันจึงอธิบายตัวเองได้โดยไม่ต้องมีป้ายบอก คนที่หยิบรองเท้าคู่นี้ขึ้นมาครั้งแรกจะเดาออกเองว่าคลายตรงไหนแล้วมันจะแยกออก

ตอนนี้ UDBR ยังเป็นงานส่วนตัวของ Uderbekov ไม่ใช่สินค้าที่วางขาย ซึ่งก็เป็นเรื่องปกติของแบบที่ตั้งคำถามกับวิธีผลิตทั้งระบบ

แต่คำถามที่มันทิ้งไว้ยังอยู่ ถ้าของชิ้นหนึ่งถูกออกแบบมาให้แกะออกได้ตั้งแต่วันแรก ความสัมพันธ์ระหว่างเรากับของชิ้นนั้นจะเปลี่ยนไปตรงไหนบ้าง

ที่มา: Yanko Design, ผลงาน UDBR โดย Daniyar Uderbekov

Photo credit: Daniyar Uderbekov via Yanko Design

ของในเว็บที่เข้ากับเรื่องนี้

FINAL V1 SD Holder Keychain (1-Slot) ของเล็กอีกชิ้นที่พิมพ์สามมิติ และมีรูปทรงมาจากสิ่งที่มันต้องหนีบไว้

แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด