ถุงห้างเป็นของที่เราได้มาฟรี ใช้เสร็จก็พับเก็บไว้หลังประตู หรือไม่ก็ทิ้ง น้อยคนจะจำได้ว่าถุงใบล่าสุดที่ถืออยู่หน้าตาเป็นยังไง แต่ปีนี้รางวัลบรรจุภัณฑ์ญี่ปุ่นยกที่หนึ่งให้ถุงห้างใบหนึ่ง ซึ่งอ่านแล้วต้องหยุดคิดสักพัก
Japan Packaging Design Association หรือ JPDA จัดประกวดนี้สองปีครั้ง รอบนี้มีงานส่งเข้ามากว่าพันชิ้น และรางวัลใหญ่ตกเป็นของถุงช้อปปิ้งชุดใหม่ของห้าง Daimaru Matsuzakaya ออกแบบโดย Haruka Misawa ครีเอทีฟไดเรกเตอร์จาก Nippon Design Institute
เลื่อนกระดาษหนึ่งแผ่น ภาพเปลี่ยนทั้งใบ
Misawa ไม่ได้เริ่มจากการนั่งวาดในคอมพิวเตอร์ เธอสร้างระบบภาพขึ้นมาก่อน เรียกมันว่า hyakuyozu หรือ 百様図 แปลตรงตัวประมาณว่าภาพร้อยแบบ
วิธีทำคือเอากระดาษสีมาซ้อนกันเป็นชั้น แล้วเจาะเป็นวงกลมกับสี่เหลี่ยม พอเลื่อนกระดาษแค่แผ่นเดียว องค์ประกอบทั้งหมดก็เปลี่ยนไปเลย เธอจัดแล้วถ่ายรูปเก็บไว้ ก่อนเอาไปแปลงเป็นลายถุง
ห้างนี้อายุสามร้อยปี การทำอัตลักษณ์ใหม่ให้ที่แบบนี้ปกติจะจบที่โลโก้สวย ๆ กับพาเลตต์สีที่ดูแพง แต่การทำเป็นระบบที่ขยับได้ แปลว่าห้างได้ลายไปใช้ไม่รู้จบ โดยที่ทุกใบยังดูเป็นพวกเดียวกัน
กระปุกที่ยิ่งใช้ยิ่งบุบ และเขาตั้งใจ
รางวัลหมวดเครื่องสำอางตกเป็นของ IPSA ออกแบบโดย Communication Design Laboratory ตรงนี้คือชิ้นที่เราคิดถึงนานที่สุดหลังอ่านจบ
ตัวบรรจุภัณฑ์ถูกออกแบบให้ยุบและเสียรูปไปเรื่อย ๆ ตามที่เนื้อข้างในหมดลง รอยบุบไม่ใช่ความเสียหาย แต่เป็นบันทึกว่าคนคนนั้นใช้มันมาเท่าไหร่แล้ว
ลองเทียบกับของที่เราซื้อกันทุกวัน เกือบทั้งหมดถูกออกแบบมาให้สวยที่สุดตอนยังไม่แกะ พอเปิดใช้ปุ๊บก็เริ่มดูโทรม แนวคิดนี้กลับด้าน คือปล่อยให้คนใช้เป็นคนทำให้มันเสร็จ
ฉลากที่ไม่ยอมให้ของไม่มีแอลกอฮอล์เป็นพลเมืองชั้นสอง
หมวดเครื่องดื่มได้ทองไปที่ Non-Alchemist กับ Alchemist ฝีมือ KAAKA ซึ่งก็คือ Ryosuke Kato กับ Chihiro Kato
ทั้งสองขวดใช้ธรรมเนียมฉลากไวน์แบบเดียวกัน ไม่มีขวดไหนถูกลดชั้นให้ดูเป็นตัวเลือกสำรอง ตัวหนังสือสีน้ำเงินโคบอลต์ตัดกับสีน้ำตาลแดงของน้ำข้างใน พิมพ์บนกระดาษ Yupo ที่ผิวเรียบ
เรื่องนี้เป็นการเมืองบนโต๊ะอาหารมากกว่าที่คิด คนที่ไม่ดื่มมักได้แก้วที่หน้าตาบอกทุกคนว่าเขาไม่ได้ดื่ม การทำฉลากให้เท่ากันเลยเป็นการออกแบบที่แก้ปัญหาสังคมเล็ก ๆ ด้วยกระดาษแผ่นเดียว
เขียนส่วนผสมไว้ตรงที่ตาไปอยู่พอดี
หมวดของใช้กับสุขภาพได้ทองไปที่ Wood-Based WIPES ของ Agata Yamaguchi จากเอเจนซี Colle ตัวผ้าเช็ดทำจากเส้นใยไม้กับน้ำ EDI บริสุทธิ์ 99 เปอร์เซ็นต์ ย่อยสลายได้ทั้งหมด
แต่จุดที่ได้รางวัลจริง ๆ คือเขาเอารายการส่วนผสมทั้งหมดไปพิมพ์ไว้บนฝา ไม่ใช่ด้านหลังตัวเล็กจิ๋วแบบที่ทุกยี่ห้อทำกัน เพราะฝาคือสิ่งที่คนมองทุกครั้งที่หยิบใช้ ความปลอดภัยเลยไม่ใช่ข้อมูลที่ต้องไปตามหา มันอยู่ตรงหน้าอยู่แล้ว
ของที่เหลืออยู่
หมวดของฝากได้ SEVEN SEVENTHS 2WAY GIFT PACKAGE ของ Kentaro Ito จาก Holballoon ที่เอาวิธีพับกล่องหลายแบบของคนขนของจริงมาเป็นตัวตั้ง ส่วนหมวดของใช้ในบ้านเป็นของ Misawa อีกครั้ง คราวนี้เป็นผ้าพันคอ ANTIPASTO SCARF ของ Issey Miyake ที่ห่อด้วยห่วงกระดาษสามวงคล้องกันเฉย ๆ
ฝั่ง Yamaha ส่งกล่องเครื่องเป่ารุ่นเริ่มต้นที่เพิ่งรื้อใหม่ครั้งแรกในรอบสิบหกปี สี่ด้านของกล่องเป็นภาพเครื่องดนตรีที่เบลอนิด ๆ เหมือนมองผ่านอะคริลิกขุ่น ซึ่งทำให้คนซื้อยังไม่เห็นของเต็ม ๆ จนกว่าจะเปิด
ญี่ปุ่นห่อของเก่งมานานแล้ว จากฟาง จากไม้ไผ่ จากกระดาษ เพราะการให้ของเป็นเรื่องที่เขาให้ค่ามาก สิ่งที่เปลี่ยนไปในรอบนี้คือคำถามว่าของห่อควรอยู่ยังไงหลังแกะ ไม่ใช่แค่ควรสวยแค่ไหนตอนวางอยู่บนชั้น
เรื่องคล้ายกันเคยเกิดกับ ถุงขนมขาวดำของ Calbee ที่เว้นที่ว่างไว้ให้คนซื้อวาดเอง คนละวิธี แต่คิดจากจุดเดียวกัน คือมองว่าของห่อยังมีชีวิตต่อหลังออกจากร้าน
ถ้าลองเดินเข้าครัวตอนนี้แล้วดูว่ามีกล่องหรือขวดใบไหนที่เรายังไม่ทิ้ง ทั้งที่ของข้างในหมดไปนานแล้ว คำตอบว่าแพ็กเกจแบบไหนที่คนเก็บไว้ อาจอยู่ตรงนั้นอยู่แล้ว
ข้อมูลจาก Japan Packaging Design Association และ Spoon & Tamago
Photo credit: JPDA / Haruka Misawa / KAAKA / Communication Design Laboratory / Yamaha via Spoon & Tamago
ของชิ้นนี้จากร้านใน Portjolio
ตะกร้าจิ๋ว Portcha ภาชนะใบเล็กที่ไม่ได้มาพร้อมของอะไร ต้องหาของมาใส่เอง ซึ่งก็เป็นอีกทางที่ของห่อจะอยู่กับเราต่อ
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
