ในภาพแรกมันยังไม่ใช่เก้าอี้ มันเป็นเสาสูงเกือบเมตรครึ่ง หน้าตัดกว้างแค่ 25 เซนติเมตร ตาข่ายเชือกสีแดงเข้มรัดตัวเองแน่นรอบแกนพลาสติกสีฟ้าอ่อน คนที่ยืนข้างๆ ใช้มือเดียวจับปลายบนไว้เฉยๆ
อีกไม่กี่วินาทีต่อมา เสาต้นนั้นบานออกเป็นที่นั่ง Re-flat Pack Sofa คือชื่อของมัน ออกแบบโดย จีซู ยุน นักออกแบบอุตสาหกรรมจากโซล
ลวดที่จำรูปทรงของตัวเองได้
สิ่งที่ทำให้มันคลี่ตัวเองได้คือ nitinol โลหะผสมนิกเกิลกับไทเทเนียมที่จำรูปทรงเดิมของมันได้ ดัดยังไงก็เด้งกลับไปที่รูปที่ถูกตั้งไว้ตั้งแต่ตอนขึ้นรูป
วัสดุตัวนี้ไม่ได้มาจากวงการเฟอร์นิเจอร์ ส่วนใหญ่มันอยู่ในสเตนต์ที่ใช้ค้ำหลอดเลือด สอดเข้าไปตอนพับแล้วปล่อยให้กางออกเองข้างใน กับงานอวกาศที่ต้องส่งของขึ้นไปในพื้นที่จำกัด
ยุนไม่ได้เจอวัสดุนี้ตั้งแต่แรก เขาใช้เวลาราวหนึ่งปีเจ็ดเดือนไล่ทดลองไปทีละอย่าง ไฟเบอร์กลาส ลวดเหล็ก เชือกไนลอน โพลิโพรพิลีน แท่งคาร์บอน แต่ละตัวมีปัญหาของมัน บางตัวเด้งกลับไม่สุด บางตัวล้าแล้วเสียรูปถาวรหลังกางไม่กี่ครั้ง
สิ่งที่ตาเห็นก่อนจะเข้าใจว่ามันทำงานยังไง
ลวด nitinol ไม่ได้โผล่ออกมาให้เห็น มันถูกร้อยอยู่ข้างในเชือกผ้าสีแดง แล้วเอามาถักด้วยมือทีละเส้น ปลายแต่ละเส้นเข้าไปล็อกในข้อต่อพลาสติก PLA ที่พิมพ์สามมิติ
ข้อต่อพวกนั้นคือจุดที่สายตาไปหยุด มันเป็นแผ่นกลมเล็กๆ สีฟ้าอ่อนกับเทาเข้ม เกาะอยู่ตามจุดตัดของตาข่ายเหมือนกระดุมบนเสื้อ ไม่ได้ถูกซ่อน ไม่ได้ถูกทำให้กลืนไปกับเชือก
สีที่เลือกก็ไม่ใช่สีที่เฟอร์นิเจอร์ปกติเลือก แดงอิฐกับฟ้าอ่อนวางคู่กันแบบไม่พยายามกลมกลืนกับห้องไหนทั้งนั้น มันอ่านออกเป็นอุปกรณ์มากกว่าเป็นของแต่งบ้าน ซึ่งน่าจะตั้งใจ
ตอนกางเต็มที่ ทรงของมันไม่นิ่งเหมือนเบาะทั่วไป ตาข่ายยุบลงตรงจุดที่รับน้ำหนัก แล้วป่องออกด้านข้าง ทำให้เห็นว่าโครงกำลังทำงานอยู่ ไม่ใช่ของที่ตั้งไว้เฉยๆ
ตรงกลางมีดุมพลาสติกวงหนึ่ง หน้าที่ของมันคือคุมแรงตึงของลวดทั้งชุด และล็อกรูปเอาไว้ตอนกางเสร็จ กดลงไปแล้วโครงทั้งหมดจะหยุดนิ่งพอที่จะรับน้ำหนักคนได้
ตัวเลขสองชุดที่อยู่ในของชิ้นเดียวกัน
กางออกแล้วมันคือ 700 x 700 x 600 มิลลิเมตร เป็นเบาะนั่งเตี้ยทรงกลมที่นั่งได้จริง หุบแล้วเหลือ 250 x 250 x 1430 มิลลิเมตร เป็นเสาผอมที่ยกพิงมุมห้องได้
เฟอร์นิเจอร์แบบ flat pack ที่เรารู้จักแก้ปัญหาการขนส่งด้วยการแยกชิ้น แล้วผลักงานประกอบไปให้คนซื้อ กล่องแบน ประแจหกเหลี่ยม กระดาษคำแนะนำที่ไม่มีตัวหนังสือ ส่วนชิ้นนี้ไม่แยกอะไรเลย มันแค่ยอมเปลี่ยนสัดส่วนของตัวเอง
ที่ย้อนแย้งคือของที่ตั้งใจให้ประกอบง่ายขนาดนี้ กลับต้องถักด้วยมือทีละเส้นตอนผลิต งานที่ถูกตัดออกจากฝั่งคนใช้ ไม่ได้หายไป มันแค่ถูกย้ายกลับไปอยู่ที่ต้นทาง
งานชิ้นนี้ได้รางวัล SIT Furniture Design Award 2026 และยังอยู่ในสถานะต้นแบบ ไม่มีวันวางขาย ไม่มีราคา
ความสัมพันธ์ระหว่างการพับกับการทอในเฟอร์นิเจอร์ไม่ใช่เรื่องใหม่ เราเคยเขียนถึง Nychair X Oriato เก้าอี้พับญี่ปุ่นปี 1970 ที่ใช้ผ้าทอขึงบนโครงไม้ ต่างกันตรงที่ผ้าของ Nychair รอให้โครงกางก่อน ส่วนตาข่ายของยุนคือตัวโครงเอง
ของชิ้นนี้เก็บพลังงานไว้ในเส้นลวดตั้งแต่ตอนผลิต แล้วปล่อยออกมาตอนคนคลายมือ ที่นั่งหนึ่งตัวจึงกลายเป็นของที่อยู่ในสองสถานะโดยไม่ต้องถอดอะไรออกเลยสักชิ้น
ถ้าของใช้ในบ้านเริ่มจำรูปทรงของตัวเองได้ คำถามต่อไปคงไม่ใช่ว่าจะเก็บมันไว้ตรงไหน แต่คือเราจะยังเรียกมันว่าเฟอร์นิเจอร์อยู่หรือเปล่า
อ้างอิง: jisuyoon.co.kr, Yanko Design, SIT Furniture Design Award
Photo credit: Jisu Yoon
ชวนดูของในเว็บ
Sunny Scallop Bowl ชามที่เก็บจังหวะของขอบหยักไว้ทั้งใบ เหมือนกับที่ตาข่ายของยุนเก็บจังหวะของเส้นเอาไว้ทุกจุดตัด
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
