Nicole Nikolich เป็นศิลปินที่ถักโทรศัพท์มือถือฝาพับ เครื่องเกม และไอคอนคอมพิวเตอร์เก่าให้กลายเป็นงานโครเชต์ขนาดใหญ่ ภายใต้ชื่อ Lace in the Moon มือถือที่เคยเก็บใส่กระเป๋ากางเกงได้ถูกขยายจนเห็นห่วงไหมพรมเต็มปุ่มกด เรายังจำได้ว่าเป็นเครื่องอะไร แม้ผิวพลาสติกเงาๆ จะหายไปหมดแล้ว

มือถือฝาพับโครเชต์สีชมพูตกแต่งหน้ายิ้ม เชอร์รี และสายรุ้งบนโต๊ะทำงาน
ภาพ: Nicole Nikolich / Paradigm Gallery + Studio ผ่าน Designboom

งานชุด user_history ที่เธอทำในปี 2026 มีมากกว่า 30 ชิ้น หยิบของจากวัฒนธรรมดิจิทัลช่วงต้นทศวรรษ 2000 มาเป็นแบบ ทั้งมือถือ BlackBerry โทรศัพท์ Motorola Razr เครื่อง Game Boy และสัญลักษณ์โปรแกรมที่เคยอยู่บนหน้าจอคอมพิวเตอร์ ชื่อชุดงานเหมือนเมนูที่เอาไว้ย้อนดูว่าเราเคยเปิดอะไร ส่วนสิ่งที่เธอเก็บกลับเป็นหน้าตาของเครื่องมือที่เราเคยใช้เปิดมัน

จำเครื่องได้จากปุ่มกับฝา

เพื่อนๆ ยังจำมือถือเครื่องเก่าจากตรงไหนกัน เราชอบที่งานชุดนี้เก็บสิ่งที่ดูธรรมดามากอย่างแป้นพิมพ์และกรอบหน้าจอไว้ โทรศัพท์แต่ละแบบมีสัดส่วนต่างกันชัด บางเครื่องกินเนื้อที่ไปกับแป้นตัวอักษร บางเครื่องแบ่งครึ่งด้วยบานพับ แค่เห็นโครงก็พอเดาได้แล้วว่ามือจะจับตรงไหน และนิ้วต้องขยับไปกดอะไร

รายละเอียดมือถือ Motorola Razr ที่ถักด้วยไหมพรมโดย Nicole Nikolich
ภาพ: Nicole Nikolich / Paradigm Gallery + Studio ผ่าน Designboom

เมื่อกลายเป็นไหมพรม ปุ่มกดยังเรียงอยู่ครบ แต่ความแข็งและความเงาของเครื่องจริงถูกแทนด้วยเส้นด้าย เราว่าตรงนี้สนุกดี เพราะหน้าตายังชัดพอให้จำได้ ขณะเดียวกันก็ผิดจากของเดิมมากพอที่จะอยากดูต่อ โดยเฉพาะตัวอักษรบนปุ่มที่ต้องสร้างขึ้นจากสีของด้าย (แค่ถักให้เป็นทรงเครื่องก็ยากแล้ว ยังต้องอ่านออกอีก)

การขยายขนาดช่วยให้ส่วนที่เคยเล็กจนมองข้ามเด่นขึ้นมา แถวปุ่มบน BlackBerry มีน้ำหนักพอๆ กับหน้าจอ ส่วนรอยต่อกลางมือถือฝาพับกลายเป็นส่วนสำคัญของรูปร่าง ถ้าตัดสองอย่างนี้ออก ความเป็นโทรศัพท์รุ่นนั้นก็คงหายไปมาก งานจึงชี้ให้เห็นได้ตรงๆ ว่าเราจำสินค้าผ่านรูปทรงและวิธีใช้งานมากแค่ไหน

มือถือ BlackBerry ที่ถักแป้นตัวอักษรและหน้าจอด้วยไหมพรม
ภาพ: Nicole Nikolich / Paradigm Gallery + Studio ผ่าน Designboom

ก่อนจับเข็ม ต้องนับสี

เธอเรียนถักโครเชต์จาก YouTube ในปี 2017 หลังย้ายมาอยู่ฟิลาเดลเฟียเมื่อปี 2016 และเริ่มนำงานไหมพรมไปติดตามถนน ต่อมาจึงทำงานให้แบรนด์และองค์กรต่างๆ รวมถึง Microsoft และ Target ตามประวัติที่เธอเขียนไว้บนเว็บไซต์ ตอนนี้เธอสนใจเทคโนโลยี ความคิดถึงของเก่า และอินเทอร์เน็ตช่วงแรกเป็นพิเศษ ประวัตินี้เข้ากับงานชุดโทรศัพท์ดี เพราะเธอเองก็ใช้วิดีโอออนไลน์เรียนวิธีทำของด้วยมือ

อุปกรณ์แป้นพิมพ์โครเชต์พร้อมหน้าจอแถบสีและข้อความไม่มีสัญญาณ
ภาพ: Nicole Nikolich / Paradigm Gallery + Studio ผ่าน Designboom

เราชอบความใกล้กันของช่องสีในผังถักกับพิกเซลบนจอ ทั้งสองอย่างต้องต่อหน่วยเล็กๆ จนกลายเป็นรูปที่อ่านออก แต่เส้นด้ายมีความฟู มีขอบที่ไม่คมเท่าภาพบนจอ พอเอามาสร้างไอคอนเก่า รูปจึงยังดูคุ้นอยู่โดยไม่ต้องเลียนผิวของต้นฉบับทุกอย่าง แค่รักษาสัดส่วนและตำแหน่งสีให้แม่นก็เล่าได้เยอะแล้ว

ของเก่าที่ไม่ต้องแกล้งกลับมาใช้

มุมที่เราอยากชวนคุยต่อคือ ความคิดถึงอุปกรณ์เก่าไม่จำเป็นต้องจบด้วยการซื้อเครื่องเก่ากลับมาใช้ โทรศัพท์ในงานนี้โทรออกไม่ได้ และเราไม่ได้อ่านมันเป็นข้อเสนอให้ทิ้งสมาร์ตโฟน เราดูมันเป็นการเลือกเก็บหน้าตาของของใช้ที่เคยผูกกับกิจวัตร เช่น การพิมพ์ข้อความด้วยปุ่มจริง หรือการพกเครื่องเกมแยกจากโทรศัพท์

หน้าต่างแจ้งข้อผิดพลาดสามบานถักด้วยไหมพรมและปล่อยปลายด้ายห้อย
ภาพ: Nicole Nikolich / Paradigm Gallery + Studio ผ่าน Designboom

ถ้าเคยดูงานคอมพิวเตอร์เก่าของ Peter Tarka จะเห็นอีกวิธีในการเอาอุปกรณ์ที่คุ้นหน้ามาจัดใหม่ ฝั่ง Tarka ใช้งานสามมิติ ส่วน Nikolich ใช้เข็มและด้าย สำหรับเรา ความต่างของวัสดุมีผลมาก เครื่องหน้าตาคล้ายกันสามารถดูเหมือนของเล่น หรือดูเป็นของที่มีคนใช้เวลาถักให้ทีละแถวได้

สิ่งที่ควรระวังเวลาเล่างานแนวนี้คือการชมอดีตจนเกินจริง มือถือเก่าก็มีข้อจำกัดของมัน ภาพสวยไม่ได้แปลว่าการใช้งานสบายกว่าในวันนี้ เราจึงชอบดูว่าศิลปินเลือกเก็บอะไรและยอมเปลี่ยนอะไร มากกว่าจะตัดสินว่าเทคโนโลยีสมัยไหนดีกว่า แป้นพิมพ์ ฝาพับ และสีของไอคอนเป็นคำตอบที่เห็นได้จากชิ้นงานเลย

โทรศัพท์โครเชต์หลายรุ่นวางบนพื้นไม้เทียบขนาดกับรองเท้า
ภาพ: Nicole Nikolich / Paradigm Gallery + Studio ผ่าน Designboom

เราชอบชุดนี้ตรงที่ดูเป็นโทรศัพท์ก่อน แล้วค่อยเห็นความยากของการถักตามมา เพื่อนๆ ที่ทำงานออกแบบของใช้ลองดูเฉพาะปุ่มกับสัดส่วนหน้าจอก็ได้ สองส่วนนี้บอกความต่างของแต่ละเครื่องได้ชัด โดยแทบไม่ต้องพึ่งคำอธิบายยาวๆ

ดูผลงานและประวัติของเธอต่อได้ที่ Lace in the Moon และ Instagram ของ Nicole Nikolich

อ้างอิง: Designboom: งานโทรศัพท์โครเชต์และขั้นตอนการสร้าง · ประวัติศิลปินจาก Lace in the Moon

Photo credit: Nicole Nikolich และ Paradigm Gallery + Studio ผ่าน Designboom


ของพกติดกระเป๋าสำหรับคนใช้กล้อง

พวงกุญแจใส่การ์ด FINAL V1 SD Holder Keychain (1-Slot)
ภาพ: ร้าน jolio

FINAL V1 SD Holder Keychain (1-Slot) เป็นของพกสำหรับการ์ดที่เข้ากับเรื่องอุปกรณ์ดิจิทัลชิ้นเล็กซึ่งเรายังจับต้องและหยิบใช้จริง

แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด