ลองนึกภาพคนคนหนึ่งยืนนิ่งอยู่หน้าม้าหมุนกลางจัตุรัสเมืองตูลูส ตอนที่ร้านรวงยังไม่เปิด กล้องตั้งบนขาตั้ง ชัตเตอร์เปิดค้างไว้ยี่สิบกว่าวินาที ม้าหมุนก็หมุนของมันไปเรื่อย ๆ ไม่มีเด็กสักคน พอชัตเตอร์ปิดลง สิ่งที่อยู่ในไฟล์ไม่ใช่ม้าหมุนแล้ว มันเป็นจานบินลำหนึ่งที่ลอยนิ่งอยู่กลางถนน
คนถ่ายชื่อ Luca Battaglia ช่างภาพชาวอิตาลีจากมิลาน เขาไม่เรียกตัวเองว่าช่างภาพสถาปัตยกรรม แต่บอกว่าเป็นช่างภาพของสถานที่ และของความว่าง ซีรีส์นี้ชื่อ Ticket non remboursable แปลตรงตัวว่าตั๋วที่คืนเงินไม่ได้ เขาตระเวนถ่ายม้าหมุนตามจัตุรัสและสวนสาธารณะทั่วยุโรป ทั้งปารีส ตูลูส นีซ มาร์กเซย ดิฌง ออนเฟลอร์ เดอวีล เกรอน็อบล์ ไปจนถึงสวนสนุกทิกกีแมกิในฟินแลนด์
วิธีของเขาเรียบง่ายมาก ใส่ฟิลเตอร์ ND256 หรือ ND1000 เพื่อลดแสงลง แล้วเปิดหน้ากล้องค้างไว้ยี่สิบถึงสามสิบวินาที แค่นั้น ไม่มีอะไรซับซ้อนกว่านี้ แต่ผลที่ได้คือของที่เราคุ้นตากันมาทั้งชีวิตกลายเป็นวัตถุที่เราไม่รู้จัก
ของที่หายไปคือม้า
สิ่งที่หายไปก่อนคือม้า พอทุกอย่างหมุนครบรอบหลายสิบครั้งในเฟรมเดียว ตัวม้า เก้าอี้ กระจก หลอดไฟ มันละลายรวมกันเป็นวงแหวนเรียบ ๆ เหลือแค่แถบสีซ้อนกันเป็นชั้น ๆ เหมือนวงแหวนดาวเสาร์ ที่ยังคมชัดอยู่คือของที่ไม่ขยับ เสากลาง ฐานไม้ ตู้ขายตั๋ว ตึกรอบ ๆ และต้นไม้
Battaglia พูดถึงตรงนี้เองว่าโครงสร้างหายไปบางส่วน ขณะที่แสง สี และการเคลื่อนไหว สร้างภาพใหม่ขึ้นมา ซึ่งฟังดูเป็นคำอธิบายทางเทคนิค แต่พอเห็นภาพจริงมันมากกว่านั้น เพราะสิ่งที่หายไปคือส่วนที่เราจำได้ ส่วนที่เหลือคือส่วนที่เราไม่เคยมอง
เราชอบข้อนี้ที่สุด ม้าหมุนถูกออกแบบมาให้คนมองตอนมันหยุด ช่างแกะสลักลงแรงกับหน้าม้า ช่างเขียนป้ายลงแรงกับตัวอักษรทอง คนทำหลอดไฟลงแรงกับจังหวะกะพริบ ทั้งหมดนั้นทำมาเพื่อดึงคนที่เดินผ่านให้หยุดดู แล้วพอมันทำงานจริง ๆ คือตอนหมุน รายละเอียดพวกนั้นก็มองไม่เห็นอยู่ดี ภาพของ Battaglia แค่ยืดเวลาให้เรื่องนี้ยาวขึ้นจนเห็นชัด
ตั๋วที่คืนเงินไม่ได้
ชื่อซีรีส์เป็นประโยคที่เราคุ้นกันดีจากตั๋วเข้าชมอะไรก็ตาม พอเอามาแปะไว้กับม้าหมุนมันก็เปลี่ยนความหมายทันที จุดตั้งต้นของงานนี้คือม้าหมุนตัวหนึ่งในมิลานที่ Battaglia เคยขึ้นตอนเด็ก ตอนนี้ไม่มีแล้ว เขาเลยออกไปถ่ายของแบบเดียวกันที่ยังเหลืออยู่ที่อื่น
เรื่องแบบนี้มันเข้าใจง่ายเกินไปนิดหน่อยถ้าเล่าตรง ๆ ว่าคิดถึงวัยเด็ก แต่ภาพมันไม่ได้เล่าแบบนั้น ภาพมันเย็นมาก ไม่มีคน ไม่มีเสียง ท้องฟ้าส่วนใหญ่เป็นสีเทา หลายรูปถ่ายตอนเช้ามืดหรือหน้าหนาวที่ต้นไม้ไม่มีใบเลยสักใบ มันไม่ใช่ความอบอุ่น มันเหมือนไปเจอของที่ยังทำงานอยู่ทั้งที่คนเลิกใช้ไปแล้ว
อีกอย่างที่งานชุดนี้ทำได้ดีคือมันพาเราไปดูพื้นที่สาธารณะของยุโรปแบบที่ไกด์บุ๊กไม่พาไป ม้าหมุนพวกนี้ไม่ได้อยู่ในสวนสนุก มันอยู่หน้าห้างในตูลูส อยู่ริมทางเดินในสวนตุยเลอรี อยู่ข้างที่จอดรถในเมืองเล็ก ๆ มันเป็นเครื่องเล่นที่เทศบาลปล่อยให้ตั้งอยู่กลางเมือง ตำแหน่งของมันบอกอะไรเกี่ยวกับเมืองนั้นเยอะพอสมควร ว่าใครได้ใช้พื้นที่ตรงกลาง
ในแง่การถ่ายภาพ งานชุดนี้ไม่ได้ใช้อุปกรณ์อะไรที่คนทั่วไปหาไม่ได้ ฟิลเตอร์ ND กับขาตั้งกล้อง จบ สิ่งที่ยากกว่าคือการยอมยืนรอ และการเลือกว่าจะไปยืนตรงไหน หลายเฟรมเขาวางม้าหมุนไว้กลางภาพตรง ๆ แบบไม่พยายามหามุมเท่ ปล่อยให้ตึกสองข้างขนาบ ซึ่งทำให้ภาพดูเหมือนรูปบันทึกมากกว่ารูปศิลปะ แล้วมันก็ยิ่งแปลกขึ้นไปอีกเพราะสิ่งที่อยู่ตรงกลางเฟรมมันไม่ควรมีหน้าตาแบบนั้น
ถ้าใครสนใจงานภาพถ่ายที่มองเมืองแบบนี้ เราเคยเขียนถึง เทศกาลภาพถ่าย Rencontres d’Arles ที่เปลี่ยนเมืองทั้งเมืองให้เป็นพื้นที่จัดแสดงไว้เหมือนกัน
สิ่งที่ค้างอยู่ในหัวหลังดูจบคือคำถามง่าย ๆ ว่าของอีกกี่อย่างรอบตัวเราที่หน้าตาจริง ๆ ของมันไม่ใช่แบบที่เราเห็น แค่เพราะตาเราเปิดรับแสงได้ครั้งละเสี้ยววินาทีเท่านั้นเอง
ดูงานทั้งชุดได้ที่ lucabattaglia.eu และอินสตาแกรม @luca_battaglia_photos
อ้างอิง: Colossal
Photo credit: Luca Battaglia
ชวนดูของในเว็บ
Sunny Scallop Bowl ขอบหยักเป็นวงรอบใบเดียว วางบนโต๊ะแล้วให้อารมณ์เดียวกับหลังคาม้าหมุนที่กำลังหมุนอยู่ในภาพพวกนี้
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
