ของชิ้นนั้นใหญ่ประมาณฝ่ามือ ขอบกะรุ่งกะริ่ง ด้านหลังยังเป็นคอนกรีตดิบที่มีเม็ดหินโผล่ ส่วนด้านหน้ามีภาพวาดช่องบันไดกับแสงที่ตกลงมาจากหน้าต่าง มันไม่ใช่ผ้าใบ ไม่ใช่แผ่นไม้ มันคือเศษตึกจริง ๆ ที่เพิ่งถูกทุบลงมา และคนที่วาดลงไปบนนั้นชื่อ Harriet Mena Hill ศิลปินที่อยู่ทางใต้ของลอนดอนมาสามสิบปี
คอนกรีตพวกนี้มาจากที่เดียวกันหมด คือแฟลตชื่อ Aylesbury Estate ย่านวอลเวิร์ธ ทางใต้ของลอนดอน ออกแบบโดยสถาปนิก Hans Peter Fenton สร้างระหว่างปี 1963 ถึง 1977 มีทั้งหมด 2,700 ยูนิต เคยมีคนอยู่พร้อมกันราวหมื่นคน ตอนนี้กำลังถูกทุบทีละบล็อกเพื่อสร้างใหม่ ต้นปี 2020 เธอไปเก็บเศษจากตึกชื่อ Chiltern ที่เพิ่งโดนรื้อ แล้วขนกลับมาที่สตูดิโอ
เธอไม่ได้ไปในฐานะคนที่มาหาวัตถุดิบ
ก่อนหน้านั้นสองปี เธอเข้าไปทำเวิร์กช็อปศิลปะกับคนในแฟลต ตอนนั้นยังไม่ได้คิดจะทำงานชุดนี้เลย สิ่งที่เจอคือคนละเรื่องกับที่อ่านในข่าว เธอพูดเองว่าประสบการณ์ที่นั่นตรงกันข้ามกับภาพที่คนข้างนอกมองเข้ามา และคนที่เธอเจอคือเด็กวัยรุ่นที่เอาด้วยกับทุกอย่างและเป็นมิตรมาก
แฟลตนี้ถูกใช้เป็นฉากหลังของข่าวร้ายมานาน จนถึงขั้นที่ปี 1997 โทนี แบลร์ เลือกมายืนพูดต่อสาธารณะที่นี่เป็นที่แรกหลังชนะเลือกตั้ง เพื่อจะบอกว่าประเทศนี้ยังมีคนที่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง คนที่อยู่ในตึกเลยกลายเป็นตัวอย่างประกอบคำพูดของคนอื่นมาตลอด โดยที่ไม่ค่อยมีใครถามว่าข้างในห้องหน้าตาเป็นยังไง
งานชุดนี้ชื่อ The Aylesbury Fragments
ชิ้นงานมีตั้งแต่ขนาดฝ่ามือไปจนเกือบยาวเท่าลำตัวคน หลายชิ้นราวยี่สิบคูณสิบสองเซนติเมตร หนาห้าเซนติเมตร ถือได้ด้วยมือเดียวแต่หนักกว่าที่ตาคิด เธอวาดช่องบันได ระเบียง หน้าต่าง และแสงตอนพลบลงไปบนผิวที่ไม่เรียบ เส้นเลยต้องเดินตามรอยแตกของหินไปด้วย
สิ่งที่เกิดขึ้นคือภาพของตึกไปอยู่บนตัวตึกเอง ชิ้นส่วนที่เคยเป็นผนังห้องใครสักคน กลายเป็นที่เก็บภาพของห้องนั้นเสียเอง มันไม่ได้ทำให้ตึกกลับมา แต่ทำให้ของที่ปกติถูกตักขึ้นรถบรรทุกไปทิ้ง มีสถานะใหม่ที่ต้องรับด้วยสองมือ
ภาพที่เธอเลือกวาดไม่ได้มาจากการเดินถ่ายรูปรอบตึกอย่างเดียว แต่มาจากเรื่องที่คนในแฟลตเล่าให้ฟังด้วย ซึ่งอธิบายว่าทำไมงานถึงไม่ค่อยมีภาพมุมกว้างแบบที่สื่อชอบใช้ มันเป็นมุมของคนที่ยืนอยู่ตรงนั้นจริง ๆ มากกว่า
อีกชุดหนึ่งเธอทำจากขนแกะ
งานคู่ขนานของเธอชื่อ Soft Concrete วาดตึกเดิมนั่นแหละ แต่เปลี่ยนวัสดุเป็นขนแกะอัดเปียกบนผืนสักหลาด ขนาดใหญ่กว่ามาก บางชิ้นยาวเกินสามเมตรครึ่ง ตึกบรูทัลลิสต์ที่คนชอบบอกว่าแข็งและเย็น ถูกทำใหม่ด้วยของที่นุ่มที่สุดเท่าที่หาได้
การเลือกวัสดุตรงนี้ไม่ได้เล่นคำเฉย ๆ คนที่เคยอยู่ในแฟลตแบบนี้จะรู้ว่าข้างในไม่ได้เย็นอย่างที่รูปถ่ายขาวดำทำให้เชื่อ มันมีผ้าม่าน มีพรม มีเสียงทีวีจากห้องข้าง ๆ ขนแกะเลยใกล้กับความรู้สึกจริงมากกว่าคอนกรีตด้วยซ้ำ
ชื่อตึกบอกอะไรบางอย่าง
ลองอ่านชื่อบล็อกในแฟลตนี้ดู Wendover, Taplow, Missenden, Gayhurst, Danesfield, Chiltern ทั้งหมดเป็นชื่อหมู่บ้านและเนินเขาในบักกิงแฮมเชียร์ ที่ที่คนลอนดอนขับรถออกไปสูดอากาศกัน
คนที่ตั้งชื่อเมื่อหกสิบปีก่อนคงตั้งใจให้ตึกคอนกรีตสูงพาชนบทเข้ามาอยู่ในเมือง ซึ่งพอมาอ่านตอนที่ตึกกำลังถูกทุบ มันเป็นคนละอารมณ์กับตอนที่เขียนป้ายครั้งแรกแน่นอน
เราเคยเขียนถึงการที่สถาปัตยกรรมบรูทัลลิสต์กลับมาอยู่ในสายตาคนอีกรอบ ในฐานะรสนิยม ช่วงหลังมีคนถ่ายรูปตึกคอนกรีตลงฟีดกันเยอะมาก งานของ Harriet Mena Hill อยู่คนละชั้นกับเรื่องนั้น เพราะสำหรับเธอคอนกรีตไม่ใช่สไตล์ มันคือประตูบ้านของใครบางคนที่ตอนนี้ไม่มีแล้ว
เรื่องที่เราคิดตามคือ เวลาเมืองรื้ออะไรสักอย่าง เรามักได้เห็นแค่ภาพก่อนกับหลัง แล้วช่วงระหว่างนั้นหายไปไหน งานชุดนี้ตอบว่ามันไม่ได้หายไปไหน มันแค่ถูกขนไปกองรวมกันเป็นเศษ แล้วรอให้ใครสักคนเลือกเก็บขึ้นมาสักชิ้น
ติดตามงานของเธอได้ที่ harrietmenahill.com และอินสตาแกรม @harrietmena_hill
ข้อมูลจากเว็บไซต์ของศิลปิน บทความใน My Modern Met และบทสัมภาษณ์ใน Hi-Fructose ฉบับที่ 79
Photo credit: Harriet Mena Hill via My Modern Met
ชวนดูของในเว็บ
Sunny Scallop Bowl ของใช้ในบ้านที่ปั้นด้วยมือ ขอบไม่เท่ากันเป๊ะ และนั่นคือส่วนที่ทำให้จำได้ว่าเป็นใบไหน
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
