ป้ายคำเดิม พอเดินไปยืนเยื้องอีกนิดก็อ่านยากขึ้นแล้ว Entorno เริ่มจากปัญหาเล็ก ๆ แบบนี้ ตัวอักษรไม่ได้อยู่ตรงหน้าเราในมุมสวยตลอดเวลา บางครั้งมันอยู่บนพื้น อยู่ไกล หรือโผล่มาตอนที่เรากำลังรีบเปลี่ยนขบวนรถ ฟอนต์ของ Gen Ramírez จึงลองให้รูปตัวอักษรเปลี่ยนตามเงื่อนไขที่คนอ่านเจอด้วย
ล่าสุด DualType ประกาศอัปเดตเวอร์ชัน 0.2 เพิ่มตัวแคบ จัดระบบชื่อสไตล์ให้ชัดขึ้น และเพิ่ม Entorno Symbols สำหรับไอคอนกับสัญลักษณ์ภาพ ฟังดูเป็นการปรับของเล็กน้อย แต่สำหรับป้ายหนึ่งชุด ความกว้างของชื่อสถานีและลูกศรข้าง ๆ คือเรื่องเดียวกัน คนอ่านต้องเข้าใจทั้งสองอย่างในเวลาสั้น ๆ
โรงหล่อวาง Entorno เป็นฟอนต์ไม่มีเชิงแบบปรับค่าได้ สำหรับป้ายบอกทาง ระบบขนส่ง แผนที่ และพื้นที่ดิจิทัล หน้าใช้งานปัจจุบันมีทั้งตัวบางจนถึงตัวดำ และความกว้างตั้งแต่บีบแคบจนแผ่ออก เราจึงเลือกสัดส่วนให้เข้ากับพื้นที่ได้โดยยังอยู่ในตระกูลเดิม ตามข้อมูลจาก หน้าฟอนต์ของ DualType
คนอ่านไม่ได้ยืนตรงกลางป้ายเสมอ
ก่อนจะเป็นฟอนต์ในแคตตาล็อก Entorno เป็นโครงการจบ TypeMedia ปี 2018 ของ Gen ที่ Royal Academy of Art กรุงเฮก เขาทดลองทั้งน้ำหนัก ความกว้าง และสัดส่วนตัวอักษร โดยเอาระยะกับมุมมองของผู้ดูเข้ามาคิดด้วย ภาพโครงการเดิมช่วยให้เราเห็นว่าการปรับฟอนต์อาจมีเหตุผลมากกว่าแค่ทำให้คำดูผอมหรืออ้วน
โจทย์หนึ่งคือยืดตัวอักษรในแนวตั้งตามระยะที่คนมอง โดยรักษาการรับรู้ความหนาของเส้น อีกโจทย์คือปรับความกว้างและน้ำหนักของตัวอักษรแต่ละตัวตามมุมที่มองเข้ามา ถ้าเคยเห็นคำบนถนนยาวผิดปกติตอนยืนใกล้ ๆ แต่กลับอ่านพอดีจากรถ ก็น่าจะนึกภาพคำถามนี้ออกได้ทันที
ในโครงการมีชุด Roadmark 0m และ Roadmark 30m ใช้เป็นปลายทางของการเปลี่ยนรูปตามระยะ ตัวเลขเหล่านี้อยู่ในงานทดลองปี 2018 จึงไม่ควรเข้าใจว่าฟอนต์เวอร์ชันที่ขายวันนี้ติดตามสายตาคนอ่านได้เอง การให้ป้ายตอบสนองจริงยังต้องมีระบบที่ส่งค่ามาควบคุมฟอนต์ด้วย
ความแคบมีหน้าที่ของมัน
พอกลับมาดูอัปเดตล่าสุด การเพิ่มตัวแคบจึงมีบริบทมากขึ้น ลองนึกถึงป้ายที่ต้องวางชื่อสั้นกับชื่อยาวในช่องขนาดเท่ากัน ถ้าลดขนาดตัวอักษรอย่างเดียว ชื่อยาวก็อาจอ่านยากกว่าเพื่อน การมีสัดส่วนแคบให้เลือกเปิดทางให้ลองวิธีอื่น ก่อนตัดสินใจว่าต้องย่อทุกอย่างลง
ตรงนี้คล้ายคำถามเรื่องพื้นที่ใน NC HEADLINE ที่ออกแบบให้พาดหัวบีบและขยายได้ เพียงแต่พื้นที่ของ Entorno ผูกกับการเดินทางด้วย คนอ่านอาจไม่มีเวลาหยุดดู และชื่อที่ต้องอ่านก็ไม่ได้เลือกมาเพราะเรียงแล้วสวยเสมอไป
ส่วน Entorno Symbols ทำให้บทสนทนานี้ไปต่อถึงภาพสัญลักษณ์ เมื่อคำกับไอคอนต้องอยู่ข้างกัน เราไม่ได้มองแค่ว่าแต่ละชิ้นสวยไหม แต่ดูว่ามันมีน้ำหนักใกล้กันหรือเปล่า ลูกศรแย่งสายตาจากชื่อปลายทางไหม หรือเบาจนถูกมองข้าม ข้อนี้เป็นสิ่งที่คนจัดป้ายต้องทดลองในขนาดและระยะใช้งานจริง
สำหรับเรา เสน่ห์ของโครงการอยู่ที่มันยอมเอาความยุ่งยากนอกหน้าจอเข้ามาเป็นโจทย์ ตัวอย่างฟอนต์บนจอเรียบ ๆ ควบคุมได้แทบทุกอย่าง แต่พอออกไปอยู่ในสถานที่ คนจะมองจากคนละทาง เดินคนละความเร็ว และมีสิ่งอื่นรบกวนสายตาอีกเยอะ การเลือกฟอนต์จึงเป็นแค่ส่วนหนึ่งของงานบอกทาง
Entorno ยังชวนให้คิดถึงงานบนจอด้วย ถ้ากรอบข้อความเปลี่ยนขนาดได้ ตัวอักษรควรตอบสนองแค่ไหนจึงยังอ่านสบาย คำตอบคงไม่ใช่เลื่อนค่าไปมาให้เห็นการเคลื่อนไหวตลอด แต่เป็นการรู้ว่าจังหวะไหนควรเปลี่ยน และจังหวะไหนควรปล่อยให้คนอ่านผ่านไปเฉย ๆ
บางทีป้ายที่ทำหน้าที่ได้ดีอาจเป็นป้ายที่เราไม่เคยจำหน้าตามันเลย เพราะอ่านแล้วรู้ทาง และเดินต่อได้ทันที
ผลงานและรายละเอียดฟอนต์: DualType และ Gen Ramírez
อ้างอิง: ประกาศอัปเดตจาก DualType, Entorno บน Future Fonts และ โครงการต้นทางบน TypeMedia 2018
Photo credit: DualType / Future Fonts และ Gen Ramírez / TypeMedia 2018
ตัวอักษรที่พกออกไปข้างนอก
Inspo Gone Vision Cap Red ชวนมองงานกราฟิกในอีกขนาดหนึ่ง บนของที่เคลื่อนผ่านสายตาคนไปพร้อมกับคนใส่
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
