โรงหล่อฟอนต์ส่วนใหญ่ปล่อยของใหม่ทีเป็นชุด เก้าน้ำหนัก สิบแปดสไตล์ มีตัวเอียงครบ มีฟอนต์แปรผันแถม แต่ Sektor ที่เพิ่งออกจาก Chill Type มีน้ำหนักเดียว หนาที่สุดที่หนาได้ แล้วก็จบแค่นั้น
Chill Type เป็นโรงหล่ออิสระที่ Vedad Siljak ตั้งขึ้นในออสเตรียเมื่อปี 2024 หน้าแนะนำตัวของเขาเขียนว่าออฟฟิศตั้งอยู่ระหว่างโรงงานช็อกโกแลตกับสถานีดับเพลิง ซึ่งอ่านแล้วก็เดาได้ว่าคนทำไม่ได้อยากทำตัวขรึม ตอนนี้แคตตาล็อกทั้งหมดมีอยู่สี่ตัว Bufano สองสไตล์ Chill Sans สิบหกสไตล์ Sektor หนึ่งสไตล์ แล้วก็ Scepter ที่ยังทำอยู่
จุดตั้งต้นของ Sektor คือโลโก้ของผู้ผลิตสีน้ำเจ้าหนึ่งในเยอรมนีตะวันออก ไม่ใช่หนังสือตัวอย่างตัวพิมพ์ ไม่ใช่ป้ายสถานีรถไฟ แต่เป็นโลโก้บนกล่องสีน้ำ ของที่คนซื้อไปแล้วก็โยนกล่องทิ้ง
สแล็บที่แทบไม่มีสแล็บ
ถ้าดูเผิน ๆ Sektor เหมือนตัวหนาแคบธรรมดาที่เอาไว้พาดหัวหนังสือพิมพ์ แต่พอซูมเข้าไปจะเห็นว่าปลายเส้นบนของตัว T H I N มีเดือยเล็ก ๆ ยื่นออกมาบางเฉียบ เป็นเส้นผมเส้นเดียว มันคือสแล็บ แค่ถูกบีบจนแทบไม่เหลือความหนา
ผลคือมันได้ทั้งสองอย่าง ระยะไกลอ่านเป็นก้อนดำทึบแบบตัวโฆษณา ระยะใกล้ถึงจะเห็นว่ามันมีมารยาทของตัวพิมพ์เก่าอยู่ Chill Type อธิบายว่าฟอนต์นี้ผสมการตัดเส้นแบบแข็ง ๆ เข้ากับโค้งเหลี่ยม ซึ่งพูดง่ายกว่านั้นคือทุกส่วนโค้งในตัวอักษรเหมือนโดนกดให้แบนไปหน่อย
อีกเรื่องที่คนทำฟอนต์แนวนี้ต้องตัดสินใจคือช่องว่าง Sektor เลือกทางสุดโต่ง ช่องในตัวอักษรแคบ ระยะระหว่างตัวอักษรแคบกว่าอีก พอเรียงเป็นบรรทัดมันเลยไม่ใช่คำ มันเป็นแท่ง เห็นได้ชัดในสเปซิเมนที่เขาเรียงข้อความยาว ๆ ลงมาเต็มหน้า ตัวอักษรชนกันเป็นกำแพง
ตัวสำรองที่เกิดจากความแคบ
ในชุดฟีเจอร์ OpenType ของ Sektor มีตัวสำรองอยู่สองตัวที่บอกเล่าปัญหาของฟอนต์นี้ได้ดีที่สุด ตัวหนึ่งคือ Narrow J ตัว J เวอร์ชันแคบเป็นพิเศษ อีกตัวคือ Hanging r ตัว r ที่หัวยื่นออกไปคลุมช่องว่างของตัวถัดไป
ทั้งสองตัวเกิดขึ้นเพราะเรื่องเดียวกัน ตัวอักษรมันแคบและชิดกันมากจนหัว r กับหางตัว J ไม่มีที่จะไป แทนที่จะแก้ด้วยการถอยหนึ่งก้าวคือขยายระยะให้หายอึดอัด คนทำเลือกอีกทาง คือทำตัวสำรองไว้ให้เลือกใช้ตอนเจอปัญหา แล้วปล่อยให้ความอึดอัดยังอยู่ต่อไป
นอกจากนั้นก็มีของที่คนทำงานจริงต้องใช้ครบ ตัวเลขตาราง เศษส่วน เลขยกกำลัง เลขห้อย ศูนย์ขีดทับ และเครื่องหมายวรรคตอนที่ทำมาหนากว่าปกติ เพราะถ้าใช้เครื่องหมายน้ำหนักธรรมดากับตัวอักษรหนาขนาดนี้มันจะหายไปเลย
ทำไมน้ำหนักเดียวถึงน่าคิด
เดือนที่แล้วเราเพิ่งเขียนถึง ABC Schengen ของ Dinamo ที่มีฟอนต์ 108 ตัวในชุดเดียว ซึ่งอยู่คนละขั้วกับเรื่องนี้เลย ชุดใหญ่แบบนั้นขายความเป็นระบบ ซื้อครั้งเดียวใช้ได้ทั้งแบรนด์ ส่วน Sektor ขายอย่างเดียวคือเสียง
ฟอนต์น้ำหนักเดียวแปลว่าคุณจะเอาไปทำ body text ไม่ได้ ทำ UI ไม่ได้ ทำอะไรที่ต้องมีลำดับความสำคัญหลายชั้นก็ไม่ได้ มันมีที่ทางเดียวคือหัวเรื่อง ปกอัลบั้ม โปสเตอร์ เสื้อ ซึ่งก็คือที่ที่ต้องการเสียงเดียวดัง ๆ พอดี
ในสเปซิเมนที่โรงหล่อทำแจก เขาเรียงคำว่า PUBLIC SECURITY SECTION 9 PROJECT 2501 ซึ่งเป็นชื่อหน่วยงานใน Ghost in the Shell ลงเต็มหน้า อ่านแล้วเข้าใจทันทีว่าฟอนต์นี้เกิดมาเพื่ออะไร
สิ่งที่น่าคิดต่อคือของแบบนี้มาจากโลโก้กล่องสีน้ำที่ไม่มีใครจำชื่อได้แล้ว ตัวอักษรที่เคยทำหน้าที่แค่บอกยี่ห้อบนของใช้ราคาถูก วันหนึ่งกลายเป็นวัตถุดิบให้คนทำฟอนต์ในอีกประเทศ อีกยุค หยิบไปต่อ ป้ายร้านแถวบ้านเราตอนนี้ก็อาจกำลังรออะไรแบบเดียวกันอยู่
ดูตัวฟอนต์และดาวน์โหลดสเปซิเมนได้ที่ chilltype.com
อ้างอิง: Chill Type, Creative Boom
Photo credit: Chill Type
ชวนดูของในเว็บ
Inspo Gone Creativity Tee ตัวอักษรบนหน้าอกคือที่ทางแบบเดียวกับที่ฟอนต์อย่าง Sektor ถูกทำมาเพื่อไปอยู่
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
