ในร้านตัดเสื้อเล็กๆ ที่เมืองซานตากอมบา แคว้นกาลิเซีย ทางตะวันตกเฉียงเหนือของสเปน ช่างตัดเสื้อชื่อ Manuel Ramos ใช้ชอล์กขีดเส้นลงบนผ้าก่อนลงกรรไกรทุกครั้ง เส้นพวกนั้นไม่เคยตรงสนิท มันหักเป็นช่วงๆ ตามแรงมือและตามผิวผ้า
ลูกสาวของเขาเห็นเส้นแบบนั้นมาตั้งแต่เด็ก และในปี 2014 ตอนเรียนปริญญาโทด้านออกแบบตัวพิมพ์ที่ Reading ประเทศอังกฤษ María Ramos ก็หยิบโครงสร้างหักเป็นช่วงนั้นมาเป็นโครงของตัวอักษร
สิบเอ็ดปีต่อมา ฟอนต์ชื่อ Sastre ถึงได้ออกวางขายจริงในเดือนกรกฎาคม 2026 ผ่าน NM type ฟาวน์ดรีที่เธอทำร่วมกับ Noel Pretorius
คำว่า sastre แปลว่าช่างตัดเสื้อ
Manuel เริ่มเป็นช่างตัดเสื้อตั้งแต่อายุสิบสามในปี 1960 แล้วไปฝึกต่อที่สถาบัน La Confianza ในบาร์เซโลนา เขากับ Cecilia เปิดร้านของตัวเองตั้งแต่กลางยุคแปดสิบจนปิดตอนเกษียณในปี 2019
จักรเย็บผ้า Refrey ของเขาซื้อมาตั้งแต่ปี 1973 ของเธอเป็นรุ่นยุคเก้าสิบ ทั้งคู่ยังอยู่ในร้านจนวันสุดท้าย ผ่านช่วงที่เสื้อผ้าสำเร็จรูปเข้ามาแทนที่งานตัดเกือบทั้งหมด
ในปี 2025 María กลับไปถ่ายภาพร้านอีกครั้งเพื่อใช้ในการเปิดตัวฟอนต์ ซึ่งทำให้งานชิ้นนี้ไม่ได้เล่าเรื่องผ่านสเปกอย่างเดียว แต่มีที่มาที่จับต้องได้
เส้นที่หักไม่ใช่ความผิดพลาด
ตัวอักษรของ Sastre แทบไม่มีเส้นตรงยาวๆ เลย เส้นทุกเส้นถูกซอยเป็นช่วงสั้นที่หักมุมเบาๆ ทำให้ขอบตัวอักษรมีเหลี่ยมเล็กๆ ที่มองไม่เห็นตอนอ่านปกติ แต่ทำงานอยู่ตลอด
ในปี 2015 เธอปรับโครงใหม่ ใส่ความหนาบางที่ต่างกันมากขึ้น และเอียงแกนของตัวอักษร ช่วงเดียวกันนั้นเธอศึกษาฟอนต์รุ่นพี่อย่าง Preissig Antikva, Charter, Chaparral และ Korpus ไปด้วย
อีกครึ่งหนึ่งของแรงบันดาลใจมาจากธรรมชาติในกาลิเซีย ทั้งเส้นใบไม้และใยแมงมุม ซึ่งเป็นโครงสร้างที่แข็งแรงได้โดยไม่ต้องตรง
ตะเข็บที่กลายเป็นตัวอักษร
สิ่งที่ทำให้ Sastre ต่างจากเซริฟตัวอื่นคือชุดสัญลักษณ์ที่เธอเรียกว่า stitches ยี่สิบห้าตัว มันคือรูปทรงเรขาคณิตเล็กๆ อย่างสี่เหลี่ยมทึบ สามเหลี่ยม ขีดเฉียง และเส้นตรงสั้น ที่ถอดมาจากลายฝีเข็ม
ของพวกนี้ไม่ได้มีไว้ประดับเฉยๆ นักออกแบบเอาไปเรียงต่อเป็นเส้นขอบ เป็นลายพื้น หรือใช้แทนบุลเลตในรายการได้ พูดง่ายๆ คือฟอนต์นี้แถมระบบลายมาให้ในตัว
ทั้งครอบครัวมีห้าน้ำหนัก ตั้งแต่ Regular ถึง Extrabold บวกเวอร์ชัน variable รวม 663 ตัวอักษร รองรับภาษาที่ใช้อักษรละตินกว่าหนึ่งร้อยยี่สิบภาษา
รายละเอียดที่คนทำงานสิ่งพิมพ์น่าจะชอบคือ small caps ของมันถูกวาดให้มีความกว้างเท่ากันทุกตัวแบบ monospaced ซึ่งทำให้จัดตัวอักษรแนวตั้งได้สวยโดยไม่ต้องมานั่งไล่ระยะเอง
สิบเอ็ดปีที่ไม่ได้ว่างเปล่า
ระหว่างทาง Sastre ไม่ได้นอนอยู่ในเครื่อง ปี 2016 ได้ Best in Class จาก Print and Lettering Awards และเข้ารอบสุดท้าย Morisawa Type Design Competition ปี 2017 ถูกใช้จริงครั้งแรกในหนังสือ Catro ventos
ปี 2023 แบรนด์มีดสัญชาติสวีเดน Morakniv รับไปเป็นฟอนต์องค์กร และงานถูกจัดแสดงที่ Porto Design Biennale ปีถัดมามันไปอยู่บนหนังสือ Meandering: Art, Ecology, and Metaphysics
การปล่อยขายจริงเพิ่งเกิดปีนี้ ซึ่งเป็นจังหวะที่ต่างจากฟอนต์ที่เก็บป้ายมาแปลงเป็นไฟล์อย่าง Greenpoint Sans ที่เก็บมาจากป้ายร้านในกรีนพอยต์ ตรงที่ Sastre ใช้เวลาไปกับการดัดโครงสร้างตัวเองซ้ำแล้วซ้ำอีกมากกว่าการเก็บข้อมูล
ร้านตัดเสื้อปิดไปแล้วตั้งแต่ปี 2019 จักร Refrey สองเครื่องหยุดเดิน แต่เส้นชอล์กที่เคยขีดบนผ้ายังทำงานต่อในรูปแบบที่เจ้าของร้านคงไม่ได้คิดไว้
คำถามที่เหลือไว้คือ ถ้าฟอนต์หนึ่งตัวเก็บวิธีทำงานของคนคนหนึ่งไว้ได้ขนาดนี้ แล้วฟอนต์ที่เราหยิบใช้ทุกวันเก็บอะไรของใครไว้บ้าง
อ้างอิง: NM type, Creative Boom, Creative Review
Photo credit: NM type / María Ramos, ภาพใยแมงมุมโดย Luis Díaz
ของในเว็บที่เข้ากับเรื่องนี้
Inspo Gone Creativity Tee เสื้อยืดตัวหนึ่งที่ยังต้องผ่านการตัดและเย็บอยู่ดี ต่อให้ไม่มีใครขีดชอล์กลงบนผ้าแล้วก็ตาม
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด