จุดบนตัว i ในฟอนต์ Oficía Mono ไม่ใช่จุด มันเป็นรูปหัวใจ
เล็กมาก ขนาดที่ถ้าพิมพ์เป็นข้อความยาว ๆ แล้วอ่านผ่าน ๆ ก็อาจไม่ทันสังเกต แต่พอเห็นแล้วก็ไม่มีทางเห็นเป็นอย่างอื่นได้อีก
คนทำคือ Charlotte Rohde ศิลปินและนักออกแบบตัวอักษรจากเบอร์ลิน อายุสามสิบสี่ เคยเป็นอาจารย์สอนไทโปกราฟีและการออกแบบตัวอักษร เขียนหนังสือ และเคยทำฟอนต์เฉพาะให้ Feeld, Kanal-Centre Pompidou และ HKW Berlin
ฟอนต์ที่ตั้งใจเขียนทับชื่อคนคนหนึ่ง
ต้นทางของ Oficía ย้อนไปถึงงานโกรเทสก์ที่ Rohde ทำให้แคมเปญของ Mercedes เมื่อปี 2022 แล้วเธอค่อย ๆ ขยายมันออกมาเป็นครอบครัวของตัวเอง โดยมองไปที่ Antique Olive กับ Gill Sans Ultra Black เป็นตัวอ้างอิง
ปัญหาคือชื่อ Gill Sans ผูกอยู่กับ Eric Gill ซึ่งหลังเขาตายไปแล้ว บันทึกส่วนตัวของเขาถูกเปิดออก แล้วพบว่าเขาล่วงละเมิดลูกสาวของตัวเอง เรื่องนี้ทำให้คนในวงการถกกันมาหลายสิบปีว่าจะใช้ฟอนต์ของเขาต่อยังไง
Rohde ไม่ได้เลือกข้างว่าควรเลิกใช้หรือไม่เลิกใช้ เธอเลือกวิธีที่ตรงกว่านั้น คือทำตัวใหม่ขึ้นมาแทนที่ เธอบอกว่าอยากทำฟอนต์ที่มาเติมความต้องการเดิมที่คนใช้ Gill Sans อยู่ เพื่อจะได้เขียนทับผู้ชายคนนั้นด้วยมือของผู้หญิง
ในสเปซิเมนมีทั้ง Hairline, Light และ Bold แล้วแต่ละน้ำหนักยังมีคู่แบบแคบที่เรียกว่า Comp ตัว a เป็นทรงกลมเกือบสมบูรณ์ ตัว R ขาหลังเหวี่ยงออก ส่วนหัวใจก็ยังอยู่บนตัว i ทุกน้ำหนัก แม้แต่ตอนที่เส้นบางจนเกือบหายไป
สเปซิเมนที่กลายเป็นการแสดง
แทนที่จะทำสเปซิเมนแบบปกติที่โชว์ตัวอักษรครบชุด Rohde กับนักออกแบบ Tina Lehmkuhl ทำมันเป็นงานติดตั้งเชิงการแสดง โดยชวนนักเขียนหลายคนมาเขียน ใบประเมินผลงานพนักงาน ปลอม ๆ ขึ้นมา
อ่านแล้วจะเข้าใจทันทีว่าทำไมต้องเป็นฟอนต์หน้าตาแบบนี้ มันเป็นตัวอักษรที่ดูเรียบร้อยพอจะไปอยู่ในเอกสารออฟฟิศได้จริง แต่มีหัวใจแอบอยู่ในนั้น ความเป็นผู้หญิงถูกแทรกเข้าไปในที่ที่ปกติเขาไม่ให้มีอารมณ์อะไรทั้งนั้น
เรื่องนี้ต่างจากฟอนต์โมโนสเปซสายเรียบร้อยอย่างที่เราเคยเล่าถึง Neurath Mono ที่ออกแบบมาเพื่อให้ข้อมูลอ่านง่ายที่สุด ตรงที่ Oficía ไม่ได้อยากหายไปในเนื้อหา เธออยากให้รู้ว่าเธออยู่ตรงนั้น
แล้วฟอนต์ก็กลายเป็นตัวละคร
Rohde บอกว่า Oficía เป็นมากกว่าฟอนต์ไปนานแล้ว เธอกลายเป็นตัวละคร ชื่อเต็มคือ Oficía Greif ผู้จัดการกองทุนเฮดจ์ฟันด์ที่เก็งกำไรจากมูลค่าของคำ ในนิยายไซไฟสายฟินเทคที่ Rohde กำลังเขียน
โลกในนิยายเรื่องนั้นคือโลกที่ภาษาถูกจดเครื่องหมายการค้าแล้วซื้อขายกันได้เหมือนสินทรัพย์ ซึ่งพออ่านชื่อกองทุนกับดัชนีที่ถูกพิมพ์ด้วยฟอนต์ตัวนี้เรียงกันเป็นหน้า ๆ ก็รู้สึกว่ามันไม่ได้ไกลจากเรื่องจริงเท่าไหร่
ก่อนหน้านี้ Oficía เคยออกขายบน Solitype รอบหนึ่ง แล้วถูกเก็บเข้ากรุ ก่อนจะถูกคิดใหม่แล้วปล่อยออกมาอีกครั้ง ตอนนี้มีรุ่นพี่น้องชื่อ Oficía Poly ที่หนากว่าตามมาด้วย
สิ่งที่ค้างอยู่คือคำถามว่ารูปหัวใจเล็ก ๆ อันเดียวเปลี่ยนอะไรได้บ้าง มันไม่ได้ลบชื่อใครออกจากประวัติศาสตร์ และไม่ได้ทำให้เรื่องที่เกิดขึ้นหายไป
แต่ทุกครั้งที่มีคนพิมพ์ตัว i ด้วยฟอนต์นี้ ก็มีคนเลือกแล้วว่าจะให้มือของใครเป็นคนวาดตัวอักษรที่ตัวเองใช้
อ้างอิง: It's Nice That และข้อมูลโปรเจกต์ Oficía ของ Charlotte Rohde
Photo credit: Charlotte Rohde
ของในเว็บที่เข้ากับเรื่องนี้
แหวน Daydream ของชิ้นเล็กที่ใส่ไปไหนก็ได้ แล้วคนที่เห็นก็ต้องมองใกล้ ๆ ถึงจะรู้ว่ามีรายละเอียดอะไรอยู่ตรงนั้น
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
