คนตัวเล็กยืนอยู่บนหนังสือที่กางบนเตียง แต่เงาบนผนังกลับใหญ่จนเกือบเต็มห้อง ในภาพของ Tishk Barzanji แสงสีส้มทำให้ห้องดูอุ่นอยู่แวบหนึ่ง ก่อนเราจะเห็นดวงตาคู่ใหญ่เหนือหัวเงานั้น แล้วเริ่มไม่แน่ใจว่าห้องนี้มีใครอยู่บ้าง
ภาพนี้ชื่อ Whispers from the open page ปี 2025 หนังสือไม่ได้เป็นแค่ของที่วางประกอบฉาก มันกลายเป็นพื้นที่ให้ตัวละครยืนอยู่จริง ๆ ส่วนเงาก็ไม่ได้ทำหน้าที่บอกทิศแสงอย่างเดียว รูปร่างของมันต่างจากคนข้างหน้า ราวกับคนหนึ่งคนมีอีกบุคลิกที่ยังไม่ยอมออกมาให้เราเห็นตรง ๆ นี่เป็นการอ่านภาพของเรา ไม่ใช่คำเฉลยจากศิลปิน
Barzanji เป็นศิลปินชาวเคิร์ดที่ทำงานในลอนดอน เขาสนใจพื้นที่ สี และความสัมพันธ์ระหว่างคนกับสภาพแวดล้อม พอเข้ามาดูงานใกล้ ๆ เราจะพบว่าห้องของเขามีของคุ้นตาเยอะมาก ทั้งโซฟา หนังสือ ต้นไม้ หน้าต่าง แต่พอเอามารวมกัน กลับไม่ใช่ห้องที่เราจะรู้วิธีอยู่ได้ทันที
คนมาก่อนอาคาร
ในบทสัมภาษณ์กับ COEVAL เขาเล่าว่าเคยใช้เวลาสองปีสังเกตคนในสถานี โรงละคร และสวน จดการเคลื่อนไหวลงในสมุด รายละเอียดสั้น ๆ เหล่านั้นช่วยพาเขากลับไปยังช่วงเวลาที่เห็น แล้วค่อยกลายเป็นเรื่องในภาพ อาคารจึงเป็นฉากให้ชีวิตเกิดขึ้น มากกว่าจะเป็นพระเอกอยู่ตัวเดียว
ดู Live at the Jazz Cafe ปี 2025 แล้วจะเห็นวิธีจัดฉากนั้นชัดขึ้น คนที่มีดอกไม้เป็นศีรษะอยู่กลางห้อง ทางซ้ายมีนักดนตรี ด้านหลังเป็นเปียโนสีแดง ส่วนเครื่องเล่นแผ่นเสียงข้างหน้าก็มีคนตัวจิ๋วยืนอยู่ด้วย มาตราส่วนเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ โดยที่สีและแสงยังทำให้เราเชื่อว่าเป็นสถานที่เดียวกัน
สายตาเลยไม่มีที่พักถาวร เราอาจมองคนตรงกลางก่อน แล้วตามไปหาเปียโน จากนั้นย้อนกลับมาที่แผ่นเสียง ของแต่ละชิ้นไม่ได้อยู่เฉย ๆ ให้ห้องดูเต็ม มันคอยพาเราไปเจออีกเหตุการณ์หนึ่ง เหมือนเข้าร้านที่มีหลายวงสนทนา แต่เราได้ยินทีละวง
สีที่ไม่ได้บอกว่าทุกคนมีความสุข
สีส้ม แดง และชมพูในงานชุดนี้ทำให้เราอยากมองต่อ แต่คนในภาพกลับมีใบหน้าที่อ่านยาก หลายคนอยู่ในเงา บางคนหันไปคนละทางกับคนข้าง ๆ เราจึงเห็นสถานที่ชัดกว่าความสัมพันธ์ของคนที่อยู่ในนั้น อยู่ใกล้กันขนาดนี้ เขาคุยกันอยู่หรือเปล่า ภาพยังไม่ตอบ
เขาเคยอธิบายกับ HUNGER ถึงวิธีเริ่มจากภาพร่าง ลงสีพื้นหลังด้วยสีน้ำ แล้วสแกนไปปรับต่อในระบบดิจิทัล เป็นกระบวนการที่เขาเล่าไว้ในปี 2018 ไม่ใช่ข้อยืนยันว่างานทุกชิ้นในปัจจุบันทำแบบเดียวกัน แต่ช่วยให้เห็นว่าโลกที่ดูเป็นดิจิทัลของเขามีจุดเริ่มจากการทำงานด้วยมือด้วย
ใน Peculiar ปี 2018 อาคารสีชมพูมีช่องวงกลมเจาะผ่านผนัง บันไดพาคนขึ้นไปคนละระดับ ส่วนพื้นบางช่วงกลายเป็นน้ำ มีเรือสีแดงอยู่ข้างคนที่ยืนในนั้น เราจำส่วนประกอบได้ทุกชิ้น แต่ลองไล่เส้นทางดูแล้วจะเริ่มติดขัด จะขึ้นทางไหน แล้วขึ้นไปถึงไหนกันแน่
ความผิดปกติไม่ได้มาจากสิ่งประหลาดที่เพิ่มเข้ามาอย่างเดียว มันเกิดจากการต่อของธรรมดาเข้าหากันด้วยกติกาใหม่ บันไดที่เคยช่วยให้เราเข้าใจอาคารกลับทำให้หลง ส่วนช่องเปิดที่ควรทำให้มองทะลุก็พาไปเจอผนังอีกชั้น คนในภาพยังเดินต่อ แต่คนดูต้องหยุดคิดก่อน
ถ้าเคยดู งานของ Chris Labrooy ที่ให้เสาไฟพันรอบรถ เราอาจจำจังหวะที่ของคุ้นตาเริ่มทำตัวผิดหน้าที่ได้ ในภาพของ Barzanji จังหวะนั้นอยู่กับห้องและทางเดิน ยิ่งดูเหมือนสถานที่ที่เราเคยไป ความรู้สึกว่าใช้มันไม่ถูกก็ยิ่งชัด
พอกลับมามองหนังสือบนเตียงอีกครั้ง คนตัวเล็กกับเงาตัวใหญ่ก็ยังยืนอยู่ที่เดิม เราอาจไม่ต้องรีบเลือกว่าตัวไหนเป็นตัวจริง แค่นึกถึงเวลาที่เราอยู่ในห้องเดียวกัน แต่รู้สึกว่าตัวเองมีขนาดไม่เท่ากันในแต่ละวันก็พอ
ผลงานและช่องทางของศิลปิน: Tishk Barzanji
อ้างอิง: ข้อมูลจากศิลปิน · บทสัมภาษณ์ COEVAL · บทสัมภาษณ์ HUNGER ปี 2018 · ชื่อและปีผลงานตามเว็บไซต์ศิลปิน
Photo credit: Tishk Barzanji ภาพผลงานจากเว็บไซต์ศิลปิน
ของชิ้นเล็กที่เข้ากับเรื่องนี้
แหวน Daydream ชื่อของแหวนวงนี้เข้ากับช่วงที่เราปล่อยความคิดเดินออกไปไกลกว่าห้องที่นั่งอยู่
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
