Niklas Roy ใช้คลิปหนีบกระดาษทำนาฬิกา แล้วเปิดให้เราเห็นว่าของเหลือเดินไปด้วยกันได้อย่างไร

คลิปหนีบกระดาษเรียงอยู่รอบวงล้อ แต่คราวนี้ไม่มีเอกสารให้หนีบ Glashütte Trash Clock ของ Niklas Roy เอาของชิ้นเล็กที่เราเห็นจนชินมารับหน้าที่เป็นฟันของกลไกนาฬิกา พอมองตามไปอีกหน่อยก็เจอเชือก กระดาษลัง และชิ้นส่วนที่ไม่ได้พยายามแต่งตัวให้ดูแพง มันเดินได้จริงด้วย

Roy เป็นศิลปินในเบอร์ลินที่ทำงานระหว่างศิลปะกับเทคโนโลยี งานชิ้นนี้เกิดขึ้นในปี 2026 เมื่อ NOMOS ชวนเขาไปทำงานที่เมือง Glashütte ประเทศเยอรมนี เมืองที่มีชื่อเรื่องการทำนาฬิกา เขาเลือกประกอบนาฬิกาจากขยะและของที่หาได้ในพื้นที่ แล้วปล่อยให้วัสดุแต่ละชิ้นยังดูออกว่าเคยเป็นอะไร

Colossal หยิบงานนี้มาเล่าเมื่อวันที่ 29 กันยายน ก่อนที่ Adafruit จะนำไปพูดถึงต่อในเดือนตุลาคม สิ่งที่พางานข้ามจากหน้าศิลปะไปหาคนชอบประดิษฐ์ได้ คงเป็นภาพตรงหน้านี่แหละ เราไม่จำเป็นต้องรู้จักศิลปินมาก่อนก็เริ่มสงสัยได้แล้วว่าคลิปพวกนั้นทำให้นาฬิกาเดินได้ยังไง

ของคุ้นมืออยู่ในงานที่เราไม่คุ้น

เวลาเห็นนาฬิกาสำเร็จรูป เรามักมองแค่หน้าปัด อ่านเวลา แล้วก็ไปทำอย่างอื่นต่อ ส่วนที่ทำให้เข็มขยับถูกเก็บอยู่ข้างหลัง งานของ Roy กลับชวนให้สายตาออกจากเข็มไปตามชิ้นส่วน เราเห็นของที่รู้จัก แต่ยังไม่รู้ว่ามันกำลังช่วยอะไรอยู่ ความอยากรู้นั้นเกิดก่อนคำอธิบายเสียอีก

คลิปหนีบกระดาษไม่ได้ถูกใส่มาเป็นลายตกแต่ง Roy ใช้มันทำฟันของวงล้อในชุดควบคุมการเดินของกลไก จุดนี้ทำให้งานต่างจากการเอาของเก่ามาประกอบเป็นรูปร่างนาฬิกาเฉย ๆ วัสดุต้องรับงานจริง มีความแข็งแรงพอ และอยู่ในตำแหน่งที่ทำให้ส่วนถัดไปขยับได้

พอรู้หน้าที่ของมัน ภาพเดิมก็เปลี่ยนไปนิดหนึ่ง เราเริ่มดูระยะห่าง ดูจุดยึด และนึกว่าถ้าชิ้นหนึ่งขยับผิดที่ อีกชิ้นจะเป็นยังไง ความไม่เรียบร้อยของผิววัสดุจึงไม่ได้บังความคิดของคนทำ มันเปิดให้เห็นว่าเขาต้องตัดสินใจตรงไหนบ้างกว่าจะใช้งานได้

เห็นเชือก ก็เริ่มตามแรงได้

นาฬิกาเรือนนี้เดินได้ประมาณครึ่งชั่วโมง และแสดงวินาทีกับนาที ขอบเขตแค่นี้ทำให้งานดูเป็นการทดลองที่จับต้องได้ ไม่มีเหตุผลให้ต้องเอาไปแข่งกับนาฬิกาที่เราใช้ทุกวัน เราดูมันเพื่อเห็นว่ากลไกหนึ่งชุดเกิดขึ้นได้อย่างไรจากของที่ไม่ได้ผลิตมาคู่กัน

เชือกที่มองเห็นได้ช่วยให้เราตามทางของแรง ส่วนวงล้อที่เปิดโล่งก็ทำให้ลองเดาทิศทางการหมุนได้ ความรู้สึกคล้ายตอนยืนข้างโต๊ะคนกำลังซ่อมของ เราอาจยังทำเองไม่เป็น แต่เริ่มมองออกแล้วว่าควรถามอะไร การออกแบบที่เปิดให้คนถามต่อแบบนี้มีเสน่ห์ของมันอยู่

ถ้ามองคู่กับ FINAL V1 ที่เปลี่ยนไอคอนโฟลเดอร์ให้เป็นที่เก็บการ์ดจริง ทั้งสองงานต่างเริ่มจากสิ่งที่เราจำได้ทันที แล้วค่อยให้หน้าที่ใหม่ตามมา ความคุ้นเคยจึงไม่ได้ทำให้ของหมดเรื่องเล่าเสมอไป บางครั้งมันช่วยให้เราเข้าถึงความคิดที่ซับซ้อนขึ้นได้เร็วกว่าเดิม

ไม่ต้องลบร่องรอยการลอง

ภาพขั้นตอนทำงานมีน้ำหนักพอ ๆ กับภาพชิ้นที่เสร็จแล้ว เพราะมันทำให้เห็นว่ารูปร่างไม่ได้มาจากการเลือกให้ดูแปลกอย่างเดียว คนทำต้องหาวิธีให้ของทำงานร่วมกันด้วย เราเลยมองกระดาษลังต่างจากตอนมันเป็นกล่องรอทิ้ง แม้ว่ามันจะยังเป็นกระดาษลังหน้าตาเดิมก็ตาม

สำหรับเรา คุณค่าของงานอยู่ตรงการทำให้ความเข้าใจเป็นส่วนหนึ่งของการมอง เราไม่จำเป็นต้องทึ่งแล้วจบ สามารถหยุดที่ชิ้นส่วนหนึ่ง ไล่กลับไปดูภาพก่อนหน้า หรือยอมรับว่ายังไม่เข้าใจแล้วค่อยตามต่อได้ งานไม่ได้รีบเฉลยทุกอย่างด้วยผิวที่เรียบจนไม่มีอะไรให้ถาม

ครั้งต่อไปที่หยิบคลิปหนีบกระดาษขึ้นมา เราอาจยังใช้มันหนีบเอกสารเหมือนเดิม แต่คงมองส่วนโค้งของลวดนานขึ้นอีกนิด

ดูขั้นตอนและผลงานอื่นได้ที่ เว็บไซต์ของ Niklas Roy

อ้างอิง: บันทึก Glashütte Trash Clock ของศิลปิน · Colossal · Adafruit

Photo credit: Niklas Roy · ภาพสินค้าจากร้าน jolio บน Portjolio

---

ของคุ้นตาที่ได้หน้าที่ใหม่

FINAL V1 SD Holder Keychain (1-Slot) พาโฟลเดอร์ที่เราคุ้นจากหน้าจอมาเป็นของใช้ในมือ เป็นอีกวิธีให้รูปทรงเดิมเริ่มทำหน้าที่ใหม่

แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด