ปลายเปลือกที่ห้อยลงมาเป็นสีน้ำตาลเกือบดำ ถัดขึ้นมาหน่อยเป็นรอยช้ำสีสนิมกระจายเป็นจุดๆ แล้วค่อยไล่กลับไปเป็นเหลืองสดตรงกลางลำ ด้านในยังเห็นเส้นใยขาวเป็นริ้วยาวขนานกัน แบบที่เพิ่งถูกรูดออกจากเนื้อไปเมื่อครู่
ตรงจนไม่มีเหตุผลให้สงสัย
แต่มันไม่เคยเป็นกล้วย ทุกชิ้นคือดินเผา ปั้นขึ้นมาทีละใบแล้วลงสีทับ ผ่านเตาจนแข็งถาวร สิ่งที่ดูเหมือนของที่จะเน่าภายในสองวัน จริงๆ แล้วค้างอยู่ในนาทีนั้นได้ตลอดไป
Koji Kasatani ทำงานชุดนี้มาราวสิบแปดปี และสิ่งที่เขาทำไม่ได้จบแค่การลอกแบบให้เหมือน ความเหมือนเป็นแค่ด่านแรก ด่านที่สองคือการจัดวาง
เขาบิดเปลือกทีละแฉก ดันขึ้น พับลง ให้ปลายแฉกยาวสองเส้นทอดลงมาไขว้กันเหมือนขาที่กำลังก้าว ส่วนแฉกสั้นด้านบนม้วนออกทั้งสองข้างเหมือนไหล่ที่ยักขึ้น ทั้งชิ้นสูงไม่เกินฝ่ามือ แต่ยืนอยู่ได้ด้วยน้ำหนักของตัวเอง
บางชิ้นค้ำตัวเองด้วยแฉกทั้งสี่ ปลายทุกเส้นจิกพื้น ลำตัวโก่งไปข้างหน้า เหมือนอะไรบางอย่างที่ยังไม่ทันลุกขึ้นยืน หรือตัดสินใจแล้วว่าจะไม่ลุก
มีชิ้นหนึ่งที่ไม่ได้เล่นกับท่าทางอย่างเดียว เปลือกเหลืองอ้าออกแล้วโอบผลกลมสีชมพูเอาไว้ตรงกลาง แน่นจนผิวชมพูนูนปูดออกมาตามช่องว่างระหว่างแฉก ข้างล่างมีแฉกสองเส้นยื่นออกมารับน้ำหนัก
สีชมพูนั้นไม่ควรอยู่ตรงนั้น และนั่นแหละคือเหตุผลที่มันอยู่
ก่อนหน้านี้เขาไม่ได้เป็นศิลปิน Kasatani เป็นช่างทำผมและเปิดร้านของตัวเองอยู่หลายปี จนอายุ 41 งานร้านเข้าที่เข้าทาง เขาถึงเริ่มไปทางศิลปะ เรียนเทคนิคเครื่องปั้นดินเผาที่ฟลอเรนซ์ อิตาลี แล้วกลับมาทำงานที่ค่อยๆ ออกนอกกรอบเซรามิกแบบเดิมไปเรื่อยๆ
จุดเปลี่ยนคือเปลือกกล้วยที่มีคนทิ้งไว้ เขาเหลือบไปเห็นแล้วมั่นใจว่านี่คืองานศิลปะ
ปัจจุบันเขาอายุ 61 อยู่ที่อากิยะ เมืองโยโกสุกะ และยังปั้นเปลือกกล้วยอยู่ทุกวัน คำอธิบายของเขาสั้นมาก กล้วยมีบางจังหวะที่ดูเหมือนอารมณ์หรือท่าทางของคน และเต็มไปด้วยความน่าเอ็นดู
เดือนมกราคมที่ผ่านมา งานของเขาไปตั้งอยู่ในสถานีรถไฟโตเกียว ที่ VINYL GALLERY ใน Gransta Tokyo ในเขตตรวจตั๋ว นิทรรศการเดี่ยวที่เอาคำว่ากล้วยมาเล่นซ้ำเป็นชื่องาน วางไว้กว่าหกสิบชิ้น ทุกชิ้นไม่ซ้ำกัน คนเดินผ่านมันระหว่างทางไปขึ้นรถไฟ
อีกงานหนึ่งเปิดที่วัดโจรากุจิ โยโกสุกะ ชื่อ BANANA in PURELAND ถ้าในแดนสุขาวดีมีกล้วย เขาเอางานราวสามสิบชิ้นเข้าไปวางในวิหารหลัก บางชิ้นสูงเกินสองเมตรครึ่ง และมีชุดที่ปั้นล้อพระพุทธรูปฝีมืออุนเคทั้งห้าองค์ที่วัดเก็บรักษาไว้
พระพุทธรูปอายุแปดร้อยกว่าปียืนอยู่ตรงนั้นมาตลอด ข้างๆ กันคือดินเผาที่แกล้งทำเป็นของเหลือทิ้ง ทั้งสองอย่างทำจากวัสดุที่ตั้งใจให้อยู่นานกว่าคนทำ
กลับมาที่ชิ้นเล็กๆ บนพื้นขาว รอยช้ำสีสนิมตรงกลางลำนั้นถูกลงสีไว้ทีละจุด ตำแหน่งที่มันควรจะช้ำพอดี
ชมผลงานของ Koji Kasatani เพิ่มเติมได้ที่ Instagram @kojikasatani
