เรื่องเริ่มจากงานออกแบบหนังสือเล่มหนึ่ง Liza Rasskazova เปิดคลังฟอนต์ของโรงหล่อที่ตัวเองดูแลอยู่ แล้วหาตัวที่อยากใช้ไม่เจอ CoFo Sans ดูเทคนิคเกินไป CoFo Gothic ก็เอียงไปทางฟอนต์พาดหัว สิ่งที่ขาดคือซานส์เซริฟที่อ่านง่ายแต่ไม่แข็ง
สุดท้ายเธอเลยวาดเอง ฟอนต์ตัวนั้นชื่อ CoFo Robert Sans เพิ่งออกเมื่อวันที่ 11 สิงหาคมที่ผ่านมา จากโรงหล่อ Contrast Foundry
เราชอบต้นเรื่องแบบนี้ เพราะมันไม่ได้เริ่มจากแนวคิดใหญ่โต ไม่ได้เริ่มจากการอยากรื้อฟื้นอะไร แต่เริ่มจากคนทำงานคนหนึ่งที่ติดขัดกับงานตรงหน้า แล้วแก้ปัญหาด้วยการทำเครื่องมือขึ้นมาเอง
ลูกที่ถอดโครงมาจากพี่
Robert Sans ไม่ได้วาดจากศูนย์ มันสร้างบนโครงของ CoFo Robert ซึ่งเป็นสแล็บเซริฟที่อยู่ในคลังของโรงหล่อมาตั้งแต่ปี 2014 และเป็นตัวขายดีที่สุดของเขา สแล็บตัวนั้นเดินตามตระกูล Clarendon ของศตวรรษที่สิบเก้า
สิ่งที่ยกมาจากพี่ชายคือสัดส่วน ช่องในตัวอักษรที่ค่อนข้างปิด ความหนาบางของเส้นที่ต่างกันนิดหน่อย และตัว a ที่มีหางลากลงมา ของพวกนี้คือสิ่งที่ทำให้ฟอนต์อุ่นขึ้น ซึ่งเธอบอกว่าเป็นสิ่งที่ฟอนต์นีโอโกรเทสก์หลายตัวไม่มี
ถ้าอยากเห็นว่าตระกูล Clarendon หน้าตาเป็นยังไงและไปโผล่ที่ไหนบ้าง เราเคยเขียนถึง Clarendon กับป้ายอุทยานอเมริกัน ไว้แล้ว
ตัวที่กำหนดบุคลิกทั้งฟอนต์คือ a เธอเล่าว่าใช้เวลากับมันมากที่สุด รองลงมาคือ R กับ Я ในชุดซีริลลิก ซึ่งสุดท้ายทำออกมาสองแบบ แบบขาตรงเป็นค่าเริ่มต้น กับแบบขาโค้งที่ยืมมาจากสแล็บตัวเดิม ให้คนเลือกเองว่าจะให้ฟอนต์พูดเสียงไหน
ตัว G ที่เกิดจากป้ายร้านกาแฟ
รายละเอียดที่เราชอบที่สุดคือตัว G เธอทำเวอร์ชันที่ตัดเดือยออกไป เพราะตอนทำโลโก้ให้โปรเจกต์ชื่อ Light Bean ต้องใช้ตัวอักษรขนาดเล็กมาก แล้วเดือยของ G ไปทำให้ตัวอักษรตัน จึงตัดทิ้ง
ตัวอักษรที่แก้เพราะงานจริงชิ้นเดียว แล้วถูกเก็บกลับเข้าฟอนต์ให้คนอื่นได้ใช้ต่อ เป็นวิธีทำงานที่โรงหล่อเล็กทำได้และโรงหล่อใหญ่ทำได้ยาก
อีกอย่างที่ไม่ค่อยเจอในฟอนต์ซานส์คือ small caps คือตัวพิมพ์ใหญ่ขนาดเท่าตัวพิมพ์เล็ก ปกติของแบบนี้อยู่ในฟอนต์เซริฟสำหรับหนังสือ ไม่ค่อยมีใครใส่มาให้ในฟอนต์ซานส์ ทั้งที่คนทำเลย์เอาต์นิตยสารหรือหัวข้อย่อยได้ใช้จริง
ของที่ทำมาให้ใช้ ไม่ได้ทำมาให้ตื่นเต้น
ตอนวางสัดส่วนตอนแรก เธอจับให้อัตราส่วนระหว่างตัวเล็กกับตัวใหญ่เท่ากับสแล็บเป๊ะๆ แต่พอมองด้วยตาแล้วซานส์ดูเล็กกว่า เลยต้องดันความสูงของตัวเล็กขึ้น ซึ่งบังเอิญเป็นผลดีกับคนทำอินเทอร์เฟซที่ต้องอ่านตัวเล็กบนหน้าจอ
ในฟอนต์มีตัวเลขครบทุกแบบที่คนทำงานสิ่งพิมพ์ต้องการ ทั้งเลขแบบยืนเสมอกัน เลขแบบขึ้นลงตามบรรทัด เลขสำหรับตาราง สัญลักษณ์สกุลเงิน ตัวยกตัวห้อย เศษส่วน ของพวกนี้ไม่มีใครเอาไปทำโปสเตอร์อวด แต่ถ้าไม่มีแล้วงานจริงจะติดขัด
ตอนนี้เธอบอกว่ากำลังทำเวอร์ชัน mono ต่อ โดยโยงกลับไปหาตระกูล Clarendon ที่เป็นต้นทางของ Robert และฟอนต์เครื่องพิมพ์ดีดยุคแรก ส่วนตัวแคบกับตัวเอียงก็อยู่ในรายการที่คิดอยู่
ฟอนต์แบบนี้ไม่ค่อยได้อยู่บนหน้าฟีด เพราะมันไม่มีลูกเล่นให้แคปหน้าจอ แต่มันคือของที่คนออกแบบหยิบใช้ทุกวันแล้วไม่คิดถึงมันเลย ซึ่งอาจจะเป็นคำชมที่ดีที่สุดของฟอนต์ประเภทนี้
ข้อมูลจากบทสัมภาษณ์ Liza Rasskazova บนเว็บไซต์ Contrast Foundry และบทรวมฟอนต์ใหม่ประจำเดือนกรกฎาคม 2026 ของ Creative Boom
Photo credit: ภาพทั้งหมดโดย Contrast Foundry
ชวนดูของในเว็บ
Inspo Gone Creativity Tee เสื้อที่ปล่อยให้ตัวอักษรทำงานแทนภาพ เหมาะกับคนที่มองป้ายร้านแล้วอยากรู้ว่าใช้ฟอนต์อะไร
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
